Japoncada Birleşik Anlatımlar 9 - Zaman Bildiren Ekler

Son olarak zaman bildiren sözcük ve eklerle birleşik ifadeler oluşturmayı öğreneceğiz. Bu konu ile birlikte bitireceğimiz, şu ana kadar öğrendiğimiz birleşik anlatımlar:

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Zaman Bildiren Ekler

Toki とき, Toki ni ときに (-diği zaman, -iken)

Toki aslen, "zaman" anlamına gelen bir kelimedir. Şu şekilde zaman bildirir:
(fiil)   suru toki: yaptığım zaman, yaparken
(isıfat)  omoshiroi toki: ilginç olduğu zaman
(nasıfat)  kantan na toki: kolay olduğu zaman
(ad)   gakusei no toki: öğrenciyken

日本語を勉強するとき、テレビを消しています。
Nihongo o benkyou suru toki, terebi o keshite imasu.
Japonca çalıştığım zaman, televizyonu kapatıyorum.

料理をするとき音楽を聞きます。
Ryouri o suru toki ongaku o kikimasu.
Yemek yaparken müzik dinlerim.

Toki sözcüğü çoğu zaman ni edatı eklenerek, Toki ni kullanılır. Bu biçimde anlam pek fazla değişmezken, "iken" anlamına daha yakın bir anlam ifade etmiş oluruz.

トルコに行く時に、日本酒を買って行きます。
Toruko ni iku toki ni, nihon-shu o katte ikimasu.
Türkiye'ye giderken, sake satın alıp giderim.

"Toki", düz geçmiş zaman fiile de eklenebilir. Bu durumda, doğal olarak, tamamlanan bir hareketten bahsetmiş oluruz.

トルコに行った時に、ラキを飲みます
Toruko ni itta toki ni, raki o nomimasu.
Türkiye'ye gittiğimde, rakı içerim.

Suruto すると (Hemen sonra, O anda)

[Tümce]. Suruto [Tümce]
[Tümce]. O anda [Tümce]
テレビを見ていました。すると、母から電話がきました。
Terebi o mite imashita. Suruto, haha kara denwa ga kimashita.
Televizyon izliyordum. O anda, annemden telefon geldi.

洗濯をしていました。すると、雨が降ってきました。
Sentaku o shite imashita. Suruto, ame ga hutte kimashita.
Çamaşırları yıkıyordum. Hemen sonra, yağmur yağdı.

Mae ni 前に (Önce, -den önce)

Önce anlamına gelen bu Mae ni, isim ve fiillerden sonra gelir.
(fiil)   suru mae ni: yapmadan önce
(ad)   kaigi no mae ni: toplantıdan önce
食べる前に、いただきますと言う。
Taberu mae ni, itadakimasu to iu.
Yemek yemeden önce, "itadakimasu" denir.

出かける前に、トイレに行ってください。
Dekakeru mae ni, toire ni itte kudasai.
Dışarı çıkmadan önce, tuvalete git lütfen.


Ato de 後で (Sonra, -dan sonra)

(fiil geçmiş) shita ato de: yaptıktan sonra
(ad)   kaigi no ato de: toplantıdan sonra
Geçmiş zaman fiile veya ada eklenen bu Ato de, "sonra" anlamında kullanılır.

ご飯を食べた後で、ごちそうさまと言う。
Gohan o tabeta atode, gochisousama to iu.
Yemek yedikten sonra, "gochisousama" denir.

テレビを見た後で、お風呂に入る。
Terebi o mita ato de, ohuro ni hairu.
Televizyon izledikten sonra, duşa girdim.

-te kara てから (-dan sonra)

Daha önce gördüğümüz ve -den hâl ekinin karşılığı olduğunu belirttiğimiz "Kara" edatı, fiilin -te çekiminden sonra gelerek -den sonra anlamının oluşmasını sağlar.
(fiil te çekim) shite kara: yaptıktan sonra
ご飯を食べてから、ごちそうさまと言う。
Gohan o tabetekara, gochisousama to iu.
Yemek yedikten sonra, "gochisousama" denir.

薬を飲んでから寝る。
Kusuri o nonde kara neru.
Hap içtikten sonra uyudum.

Aida 間 (sürece, -diği sürece, boyunca, -iken)

Aslen "ara" anlamına gelen "aida" süre bildiren yan tümceleri temel tümceye bağlarken de kullanılabilir. Bütün düz biçimdeki yüklemlerin sonuna gelebilmesine rağmen, genel olarak şimdiki zaman şekli olan "-te iru" biçimindeki fiiller ile kullanılır.
(fiil şimdiki zaman) shite iru aida: yapıyorken, yağtığı sürece
(isıfat)  omoshiroi aida: ilginç olduğu sürece
(nasıfat)  kantan na aida: kolay olduğu sürece
(ad)   gakusei no aida: öğrenci olduğu sürece

寝ているに雨は止んだ。
Nete iru aida ni ame wa yanda.
Uyuyorken yağmur yağdı.

夏のはトルコにいます。
Natsu no aida wa Toruko ni imasu.
Yaz boyunca Türkiye'deyim.

日本語を勉強して、テレビを消しています。
Nihongo o benkyou shite aida, terebi o keshite imasu.
Japonca çalıştığım sürece, televizyonu kapatıyorum.
"kono aida「この間」" bir kalıp olarak, "geçen gün" anlamında kullanılır.

to と (-nce)

Daha önce bir çok kere gördüğümüz to edatının işlevlerinden biri de koşul/zaman ifadesi oluşturmak için kullanılan eklerden biri olmasıydı. To edatını Koşul Anlatımları ve Edatlar konusunda ayrıntılı bir biçimde ele almıştık.

雪が降る、寒くなります。
Yuki ga furu to, samuku narimasu.
Kar yağınca (yağar ve), soğuk olur.

(ta)ra (た)ら (-diğimde, -iken)

Koşul Anlatımları konusunda ele aldığımız diğer bir ek ise -tara ekiydi. Fiilin geçmiş zamanına -ra eklenmesiyle oluşturulan bu ek, zaman da bildirebiliyordu.

テレビを見ていたら、電話なりました。
Terebi o mite itara, denwa ga narimashita.
Televizyon izlerken (izlediğimde), telefon çaldı.


Böylece, Birleşik Cümlelerin son konusunu da bitirmiş olduk.

turkcejaponca.blogspot.com

0 comments :

Yorum Gönder