Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 1

Yardımcı fiil ve sıfatlar diğer fiil, isim ve sıfatlarla beraber kullanılırlar. Yardımcı Fiiller, fiil olarak; Yardımcı Sıfatlar ise sıfat çekimleriyle çekimlenirler.

  • Örneğin bir yardımcı fiil olan -hajimeru; -hajimeta, hajimenai, hajimenakatta, hajimemasu ve benzeri şekilde,
  • Bir yardımcı sıfat olan -tai; -tai desu, -takatta, takunai, takunakatta şeklinde çekimlenir.
Yardımcı fiil ve sıfatları geldikleri biçimlere göre sınıflandıracağız. İlk biçimimiz kibar kök ve bu kökten sonra gelen yardımcı ve sıfatlar olacak. Bildiğiniz üzere kibar kök, fiilin kibar halinin sonundaki "masu" eklerinin atılmasından sonra geriye kalan kısımdı.

KİBAR KÖKE EKLENEN YARDIMCI FİİL VE SIFATLAR

Anlatım kolaylığı için genel olarak, "yapmak" anlamına gelen suru する fiilinin kibar kökü shi し ile örnek vereceğim. Daha önce de belirttiğim gibi kibar kök, kibar çekimli fiilden masu eki atılmasıyla bulunuyordu: (Shimasu, kök: shi

1. (kibar kök) + tai: -mak istemek

-tai bir yardımcı sıfattır ve sıfat olarak çekimlenir. (bkz. sıfatlar)
shitai desu. - yapmak istemek
私は休みたいです。
Watashi wa yasumitai desu.
Ben dinlenmek istiyorum.

何も食べたくありません。
Nanimo tabetaku arimasen.
Hiçbir şey yemek istemiyorum.

2. (kibar kök) + yasui: -ması kolay

-yasui de tai gibi bir yardımcı sıfattır, ve sıfat çekimlerine tabidir.
shiyasui desu. - yapması kolaydır.
私のレッスンは分かりやすいですか。
Watashi no ressun wa wakariyasui desu ka.
Benim derslerim anlaması kolay mıdır?

この薬は飲みやすいです。
Kono kusuri wa nomiyasui desu.
Bu ilacı içmesi kolaydır.

東京は住みやすかったです。
Toukyou wa sumi-yasukatta desu.
Tokyo'da yaşaması kolaydı.

3. (kibar kök) + nikui: -ması zor

-nikui bir sıfattır ve sıfat olarak çekimlenir.
shinikui desu. - yapması zordur.
私のレッスンは分かりやすいですか。分かりにくいですか。
Watashi no ressun wa wakariyasui desu ka. Wakarinikui desu ka.
Benim derslerim anlaması kolay mıdır? Anlaması zor mudur?

この本は読みにくくなかったです。
Kono hon wa yominikukunakatta desu.
Bu kitap okuması zor değildi.

歩きにくくありませんか。
Arukinikuku arimasen ka?
Yürümesi zor değil mi?

4. (kibar kök) + hajimeru: -maya başlamak

hajimeru, yukarıdakilerin aksine bir fiildir, ve fiil olarak çekimlenir. kibar biçimi olan -hajimemasu da kullanılabilir. (bkz: fiil çekimleri)
shi-hajimeru/shi-hajimemasu: yapmaya başlamak
明日から漢字を勉強し始めます。
Ashita kara kanji o  benkyou shi-hajimemasu.
Yarından (itibaren) kanjiyi çalışmaya başlayacağım.

雨が降り始める前に帰りましょう。
Ame ga huri-hajimeru mae ni kaerimashou.
Yağmur yağmaya başlamadan önce dönelim.

アリは働き始めました。
Ali wa hataraki-hajimemashita.
Ali çalışmaya başladı.

5. (kibar kök) + owaru: -mayı bitirmek

owaru da bir fiil olarak çekimlenir. 
shi-owaru/shi-owarimasu: yapmayı bitirmek
いつその本を読み終わりますか。
Itsu sono hon o yomi-owarimasu ka.
Ne zaman şu kitabı okumayı bitireceksin?

みんなが食べ終わらないうちに席を立ってはいけません。
Minna ga tabe-owaranai uchi ni seki o tatte wa ikemasen.
Herkes yemeği bitirmeden masadan kalkarsanız olmaz.

あゆみはまだピアノを弾き終わっていません。
Ayumi wa mada piano o hiki-owatte imasen.
Ayumi henüz piyano çalmayı bitirmedi.

6. (kibar kök) + tsuzukeru: -maya devam etmek, -mayı sürdürmek

tsuzukeru, fiil çekimine tabidir.
shi-tsuzukeru/shi-tsuzukemasu: yapmaya devam etmek

アリは学校まで走り続けます。
Ali wa gakkou made hashiri-tsuzukemasu.
Ali okula kadar koşmaya devam ediyor.

まだ飲みつつづけますか。
Mada nomi-tsuzukemasu ka.
Hala içmeye devam edecek misiniz

雨が五時間降り続けていました。
Ame ga go-jikan huri-tsuzukete imashita.
Yağmur beş saat yağmayı sürdürdü. (durmaksızın yağdı)

7. (kibar kök) + sugiru: çok fazla, aşırı yapmak

sugiru, bir şeyin gereğinden fazla yapıldığını, meydana geldiğini belirten bir eylemdir. Fiil olarak çekimlenir.
shi-sugiru/shi-sugimasu: aşırı yapmak
走りすぎました。疲れすぎました。
Hashiri-sugimashita, tsukare-sugimashita.
Çok koştum, çok yoruldum.

あまり飲みすぎないでください。
Amari nomi-suginaide kudasai.
Pek fazla içmeyiniz lütfen.

私は少し食べすぎました。
Watashi wa sukoshi tabe-sugimashita.
Ben biraz fazla yedim.

8. -masen ka: -maz mısınız?, -lım mı? (davet)

Kibar olumsuzun soru halidir. Biçim olarak "İçmez misin?", "Yemez misin?" anlamına, aslen "İçelim mi?", "Yiyelim mi?" gibi anlamlara gelir.
shinai ka/shimasen ka: yapmaz mısın/yapalım mı
コーヒーでも飲みませんか。
Kohi demo nomimasen ka.
Kahve falan içelim mi? (içmez misiniz)

9. -mashou: -lım (öneri)

mashou kibar çekimin öneri haliydi. (bkz: öneri biçimi)

一緒に歌いましょう。
Issho ni utaimashou.
Birlikte şarkı söyleyelim.

10. (kibar kök) ni ikimasu: -maya gitmek

Edatlar konusunda ni edatının iku, kuru ve kaeru fiilleriyle amaç belirttiğine değinmiştik.
shi ni ikimasu/shi ni iku: yapmaya gideceğim
市場へ野菜を買いに行きます。
Ichiba e yasai o kai ni ikimasu.
Markete, sebze almaya gideceğim.

11. (kibar kök) ni kimasu: -maya gelmek

shi ni kimasu/shi ni iku: yapmaya geleceğim
またここに食べにきます。
Mata koko ni tabe ni kimashou.
Yine buraya (yemek)yemeye gelelim.

12. (kibar kök) ni kaemasu: -maya dönmek

shi ni kaemasu/shi ni kaeru
荷物を取りに帰ります。
Nimotsu o torini kaerimasu
Valizimi almaya döneceğim.

13. (kibar kök) + nagara: -erek -arak

Diğer bir konuda bahsettiğimiz, erek arak anlamına gelen ektir. (bkz: Ulaç Ortaç 2)
shinagara: yaparak
電話しながら運転してはいけません。
Denwa shinagara untenshite wa ikemasen.
Telefonla konuşarak araba sürmeyiniz.

Bu ek bazen -e rağmen anlamına gelebilir. (bkz: Ulaç Ortaç 2)

あゆみはテストの日を知りながら行かなかった。
Ayumi wa testo no hi shirinagara ikanakatta.
Ayumi test tarihini bilmesine rağmen (bilerek) gitmedi.

12. (kibar kök) + kata: -ma biçimi, yöntemi

shikata: yapma biçimi, yapma yöntemi, yapma şekli
箸の使い方を教えてください。
Hashi no tsukaikata o oshiete kudasai.
Çubuk kullanma biçimini öğreniniz lütfen.

この漢字の読み方がわかります。
Kono kanji no yomikata ga wakarimasu.
Bu Kanji'nin okunma biçimini biliyorum.

13. (kibar kök) + sou desu: -a benzemek, gibi görünmek

Geniş bir kullanım alanı olan sou desu, kibar kökten sonra geldiğinde görüntü bildirir. "-gibi görünüyor.", "-e benziyor." benzeri anlamlara gelir. Sou desu kibar biçim dışında, aslında tüm düz biçimlere de gelebilir. Düz biçimlere geldiğinde az da olsa değişen anlamına Düz Biçimlere Gelen Yardımcı Fiiller konusunda ayrıntılı biçimde değineceğim.
shi sou desu/shi sou da: yapacağa benzemek, yapacak gibi görünmek
雨が降りそうです
Ame ga huri sou desu.
Yağmur yağacağa benziyor. (yağacak gibi görünüyor)

そうではありません
Ki sou de wa arimasen.
Geleceğe benzemiyor. (gelecek gibi değil)

泣きそうでした。
Naki sou deshita.
Ağlayacak gibiydi. (ağlayacağa benziyordu)


Kibar köke gelen yardımcı fiil ve sıfatların sonuna geldik. Yardımcı fiil ve yardımcı sıfatlar bir çok biçime gelebilir. Diğer konularımızda bunları göstereceğim.

2 comments :

  1. Adsız8/07/2017

    Kibar kok +tai .mak istemek.oluyor.neden tabetaku yazmisiz?tabetai diyil?

    YanıtlaSil
  2. Adsız8/07/2017

    Salam.5ci de owaru sozcuyunde ayumi piyano calmayi henuz bitmedi derken neden owatte imasen oldu?te form oldu neden?owarimasen olmazmi?

    YanıtlaSil