Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 7


Bu konuda daha önce öğrendiğimiz yardımcı fiil ve sıfatlar dışında kalan veya bir çok biçime eklenebilen yardımcı fiilleri tanıyacağız.

Diğer Yardımcı Fiiller/Karma biçimler

Tokoro desu ところです

Geçmiş zaman fiilden sonra geldiğinde eylemin henüz yeni yapıldığını bildiriyordu. Aynı ifade sözlük biçiminden sonra gelerek eylemin yapılmak üzere olduğunu bildirir ve "-mak üzere" anlamına gelir.

suru tokoro desu: yapmak üzere
shita tokoro desu: daha yeni yaptı

私は市場に行くところです。
Watashi wa ichiba ni iku tokoro desu.
Ben markete gitmek üzereyim.

Kamo shiremasen かもれません

İhtimal ifade eder. Genelde "yapabilir-yapmayabilir" ve benzeri bir şekilde ifade edilebilecek, iki ihtimalli durumlarda kullanılır.
suru kamo shiremasen: yapabilirim
shinai kamo shiremasen: yapmayabilirim
gakusei kamo shiremasen: öğrenci olabilir
kantan kamo shiremasen: kolay olabilir
omoshiroi kamo shiremasen: ilginç olabilir
五時の電車に間にあわないかもしれません。
Go-ji no densha ni maniawanai kamo shiremasen.
5 trenine yetişemeyebiliriz.

明日学校へ行くかもしれません。
Ashita gakkou e iku kamo shiremasen.
Yarın okula gidebilirim.

明日学校へ行かないかもしれません。
Ashita gakkou e ikanai kamo shiremasen.
Yarın okula gitmeyebilirim.

Ka dou ka かどうか

İki tümceyi birbirine bağlayan bu yardımcı fiil "öyle mi - değil mi" anlamına gelir.

suru ka dou ka: yapar mı yapmaz mı/yapacak mı yapmayacak mı
gakusei ka dou ka: öğrenci mi değil mi
omoshrioi ka dou ka: ilginç mi değil mi
kantan ka dou ka: kolay mı değil mi
Önce düz biçimde bir cümle örneği verelim, sonra da bu yardımcı fiille aynı anlamı, daha kısa bir şekilde nasıl ifade edebileceğimizi öğrenelim:

あゆみはきれいですか、きれいではないですか。教えて下さい。
Ayumi wa kirei desu ka. Kirei de wa nai desu ka. Oshiete kudasai.
Ayumi güzel midir? Güzel değil midir? - Söyleyin  lütfen.

あゆみはきれいかどうか教えて下さい。
Ayumi wa kirei ka dou ka oshiete kudasai.
Ayumi güzel mi değil mi söyleyin lütfen.

Bir örnek daha verelim:

明日暇かどうか聞いてみます。
Ashita hima ka dou ka kiite mimasu.
Yarın vaktinin olup olmadığını soracağım.

アリが来るかどうか分かりません。
Ali ga kuru ka dou ka wakarimasen.
Ali gelecek mi gelmeyecek mi bilmiyorum.

Ka か

Bu yardımcı fiil ka dou ka ile hemen hemen aynı anlama gelir, fakat kullanabilmek için cümlede bir soru sözcüğü olması gerekir. 
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) suru ka: ~ yapacağını
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) gakusei ka: ~ öğrenci olduğunu
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) omoshiroi ka: ~ ilginç olduğunu
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) kantan ka: ~ kolay olduğunu

アリがいつひまか聞いてください。
Ali ga itsu hima ka kiite kudasai.
Ali(nin) ne zaman vakti olduğunu sorun lütfen.

JPLTテストが何点だったか教えてください。
JLPT tesuto ga nanten dattaka osiete kudasai.


何月頃にトルコに行くか教えてください。
Nangatsu goro ni toruko ni iku ka oshiete kudasai.

トルコ行きの飛行機がいつ到着するか分かりますか。
toruko iki no hikoukiga itsu touchaku suruka wakarimasuka.
Uçağın ne zaman varacağını bildirin lütfen.

Shi し

Bu yardımcı fiil tümceden sonra gelir ve tümceyi diğer bir tümceyle bağlar. Aslında tümceler arası virgül işlevine sahiptir diyebiliriz. 
~suru shi~
~omoshiroi (desu) shi~
~kantan (da/desu) shi~
~gakusei (da/desu) shi~
あゆみは綺麗だかわいい面白い英語がしゃべれます。
Ayumi wa kirei da shi kawaii shi omoshiroi shi eigo ga shaberemasu.
Ayumi güzel, şirin, ilginç(tir), (ve) ingilizce konuşabilir.

テニスもする、サッカーもします。
Tenisu mo suru shi, soccer o mo shimasu.
Tenis de oynarım, futbol da oynarım.

to omou, to omoimasu と思う、と思います


Bu biçim ise herhangi bir cümleden sonra gelir ve "diye düşünüyorum" anlamında kullanılır. Bildiğiniz üzere omou, "düşünmek" anlamına gelen bir yüklemdir. 
(cümle) to omou/to omoimasu: (cümle) diye düşünüyorum.
アリは来月仕事を辞めると思う。
Ali wa raigetsu sigoto o yameru to omou.

明日は雨が降ると思います。
Ashita wa ame ga hututo omoimasu.

to iu, to iimasu と言う、と言います

Önceki biçimin benzeri olmakla birlikte, "diye söyledi" anlamına gelir. Bir alıntı yapmak için ve ya bir ses taklidi yapıldığında kullanılır.

(alıntı) to iu/iimasu: (alıntı) diye söyledi.
あゆみは「子供達はバタバタと走り回った」と、言いました。
Ayumi wa "kodomotachi wa bata bata to hashirimawatta" to iimashita.
Ayumi "çocuklar pat pat diye koşuştular" diye söyledi.

You ni/You na 様に、様な (ように、ような)

Önceki konuda gördüğümüz you desu yardımcı fiili düz cümlelerin sonuna gelerek "-gibi görünüyor" anlamı katıyordu. Bu başlıkta da na ve ni hallerini öğreneceğiz.

You ni yardımcı fiili, "gibi" anlamında kullanılır. Ad veya fiillerden sonra gelebilir. Ad ile kullanacağımız zaman; Ad + no + you ni şeklinde, no edatıyla birlikte kullanırız. 
gakusei no you ni: öğrenci gibi
suru you ni:  yaptığı(m) gibi
彼はうさぎの様に走る。
Kare wa usagi no you ni hashiru.
O (adam) tavşan gibi koşar.

あなたは分からない様に見える。
Anata wa wakaranai you ni mieru.
Siz anlamıyor gibi görünüyorsunuz.

あゆみはトルコ人の様にトルコ語を話します。
Ayumi wa Torukojin no you ni Torukogo o hanashimasu.
Ayumi Türk gibi Türkçe konuşur.

あなたが言う様に、これは難しい問題です。
Anata ga iu you ni, kore wa muzukashii mondai desu.
Sizin söylediğiniz gibi, bu zor bir durum.

Eğer bir bu yardımcı fiil bir ismi nitelerse, yani bir tamlama meydana getirirse, o durumda you na kullanırız.
you ni bir ismi nitelediğinde, you na olur.
(ad/fiil) + you na + (nitelenen ad) şeklinde kullanılır. Örnek olarak:
kaban no + you na + mono:  çanta + gibi + şey
フォークの様なものはありますか。
Foku no you na mono wa arimasen ka.
Çatal gibi bir şey yok mu.

あなたは分からない様な顔をしている。
Anata wa wakaranai you na kao shite iru.
Sizin anlamıyormuş gibi yüzünüz var. (yüzünüzden anlamadığınız belli oluyor)

Diğer bir işlevi de "~için, ~diye" anlamında amaç belirtmesidir. Bu işlev yeterlilik biçimli fiillere veya wakaru (anlamak) gibi irade dışı fiillere -you ni eklenmesiyle oluşturulur.
dekiru you ni: yapabilmek için, diye
wakaru you ni: anlaşılması için
  明日八時に起きれる様に、アラームをセットしておきました。
Ashita hachiji ni okireru you ni, alarmu o setto shite okimashita.
Yarın 8'de kalkabilmek için, alarmı kurdum.

分かる様にゆっくり話してください。
Wakaru you ni yukkuri hanashite kudasai.
Anlaşılsın diye (anlaşılması için) yavaş konuşunuz lütfen.
için anlamında kullanılan you ni yerine, yine "için" anlamına gelen tame ni de kullanılabilir.

You ni suru/shimasu 様にする、様にします

Bu yardımcı fiil bir şeyi yapmaya eğilimi ve bir şeyi yapmaya çalışmayı ifade eder.
suru you ni shimasu: yapmaya çalışmak, yaptığına emin olmak
アイセは健康のために野菜を食べるようにします。
Ayse wa kenkou no tame ni yasai o taberu you ni shimasu.
Ayse sağlığı için sebze yemeye çalışır.

毎朝八時に来るようにして下さい。
Maiasa hachi-ji ni kuru you ni shite kudasai.
Her sabah 8'de gelmeye çalışın lütfen.

You ni naru/narimasu 様になる、様になります

Özel fiillerde gördüğümüz naru fiili bir değişimi ifade ediyordu. Türkçe'ye "Olmak" olarak çevirebileceğimiz bu fiil you ni ifadesiyle birlikte kullanıldığında bir durumun değiştiğini ifade eder. Bu yardımcı fiili ise Türkçe'ye "~gibi olmak, ~hâle gelmek/olmak" şeklinde çevirebiliriz.

suru you ni narimasu: yapar gibi oldum, yapar oldum, yapar hale geldim
gakusei no you ni narimasu: öğrenci gibi oldum
 
昔はタバコを吸いませんでした。今はタバコを吸います。
Mukashi wa tabako o suimasen deshita. Ima wa tabako o suimasu.
Eskiden sigara(yı) içmezdim. Şimdi sigara içiyorum.

Yukarıdaki cümleyi you ni naru yardımcı fiiliyle de aynı anlamda ifade edebiliriz.

タバコを吸う様になりました。
Tabako o suu you ni narimashita.
Sigara içer oldum. (Sigara içer hale geldim.)
naru fiilinin değişim bildirdiğini belirtmiştim. Sigara örneğinde görmüş olduğunuz gibi "Sigara içer hale geldim" cümlesi, daha önce sigara içilmediğini dolaylı olarak ifade eder. Yani, bir değişim söz konusudur.
Gördüğünüz gibi aynı anlamı daha kısa bir şekilde ifade ettik. Şimdi bu yardımcı fiili bir de isme ekleyelim

洗濯物が山のようになりました。
Sentakumono ga yama no you ni narimashita.
Çamaşır dağ gibi oldu.

トルコ語がだんだん分かるようになりました。
Torukogo ga dandan wakaru youni narimashita.
Türkçe(yi) hemen hemen anlar oldum. (anlar gibi oldum, anlayacak hale geldim)

日本語を話せるようになりました。
Nihongo o hanaseru you ni narimashita.
Japoncayı konuşabilecek hale geldim. (konuşur gibi oldum)

Hou ga ii desu 方がいいです

Daha önce degördüğünüz gibi gibi ii (いい) sözcüğü, Türkçe'deki "iyi" anlamına gelen bir sıfattı. Bu yardımcı sıfatın anlamı ise "Yapsan iyi olur, yaparsan iyi edersin, yapmalısın" ve benzeri anlamlara gelir.
suru you ga ii desu: yapsan iyi olur, yapsan iyi edersin
あまり近くでテレビを見ない方がいいです。
Amari chikaku de terebi o minai hou ga ii desu.
Pek yakından televizyon izlemesen iyi olur.

今日は雨が降るので傘を持っていった方がいいです。
Kyou wa ame ga furu node kasa o motte itta hou ga iidesu.
Bugün yağmur yağdığı için şemsiye alıp gidersen iyi edersin.

Baai wa 場合は

"Durumunda" anlamına gelir. Fiil, ad veya sıfattan sonra kullanılır. 

suru baai wa: yapma durumunda
jishin no baai wa: deprem durumunda
kitanai baai wa: kirli (olma) durumunda
kantan na baai wa: kolay (olma) durumunda
遅れる場合は必ず連絡してください。
Okureru baai wa kanarazu renraku shite kudasai.
Geç kalma durumunda mutlaka haber verin lütfen.

熱がある場合は病院に行きなさい。
Netsu ga aru baai wa byouin ni ikinasai.
Ateşiniz olma durumunda hastaneye gitmelisiniz.

Toori ni 通りに

"Gibi", anlamına gelir. Fiilden ve addan sonra kullanılabilir.

suru toori ni: yaptığı(m) gibi
hon no touri ni: kitaptaki gibi

私がやる通りにやって下さい。
Watashi ga yaru toori ni yatte kudasai.
Benim yaptığım gibi yapın lütfen.

お母さんの言う通りにしないと怒られるよ。
Okaasan no iu toori ni shinai to okorareru yo.
Annenin dediği gibi yapmayınca azarlanırsın.

Mae ni 前に

"Önce" anlamına gelir. Mae sözcüğü tek başına "Ön" anlamına gelmektedir.
suru mae ni: yapmadan önce
gakkou no mae ni: okuldan önce (diğer bir anlamı da "okulun önünde")
雨が降る前に家に帰りましょう。
Ame ga furu mae ni ie ni kaerimashou.
Yağmur yağmadan önce eve gidelim.

仕事の前にジムへ行きます。
Shigoto no mae ni cimu e ikimasu.
İşten önce spora giderim.

Ato ni 後に

Fiil ve adlarla kullanılabilen bu biçim, "sonra" anlamına gelir. Bir eylemin sonrasını ifade ettiğinden, sadece geçmiş zamandan sonra kullanılabilir. O durumda (örneğin yapmak fiiliyle) "yaptıktan sonra" anlamına gelir.
shita ato ni: yaptıktan sonra
gakkou no ato ni: okuldan sonra
宿題の後におやつを食べます。
Shukudai no ato ni oyatsu o tabemasu.
Ödevden sonra aburcubur yerim.

買い物した後にカフェに行きましょう。
Kaimono shita ato ni kafe e ikimashou.
Alışveriş yaptıktan sonra kafeye gidelim.

0 comments :

Yorum Gönder