Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 6

DÜZ BİÇİM CÜMLE SONUNA GELEN YARDIMCI FİİL VE SIFATLAR

1. Cümle Sonundaki /da/ bildirme ekini /na/ veya /no/'ya dönüştüren Yardımcı Fiiller

Bu yardımcı fiiller cümle sonuna geldiklerinde cümle sonundaki bildirme eki /da/'yı /na/ veya /no/ eklerine dönüştürürler. Bu dönüşüm şu şekilde gerçekleşir.

Fiil + Yardımcı Fiil: Bildiğiniz üzere fiilden sonra bildirme eki (da, desu) gelmiyordu. Bu durumda yardımcı fiili hiçbir şey ekleyip çıkarmadan, doğrudan cümle sonuna koyarız.

İ-Sıfat + Yardımcı Fiil: i-sıfata yardımcı fiil eklediğimizde no veya na koymamıza gerek yoktur. Burada mantık fiil ile aynıdır.

Na-Sıfat + na + Yardımcı Fiil: Cümlenin sonundaki eylem bir na-sıfat ise bu biçimde yardımcı fiil koyularak cümle sonlandırılır.

Ad + no + Yardımcı Fiil: Cümle sonundaki eylem bir ad ise bu biçimde yardımcı fiil getiririz.
Yukarıdaki açıklama sizin pek bir anlam ifade etmediyse endişe etmeyin. Örnek görmeden anlaşılabilecek bir konu değil. Uygulamada görünce aslında ne kadar basit olduğunu anlayacaksınız.

You Desu

Bu yardımcı fiil "-e benziyor, gibi görünüyor" anlamında rivayet bildirir.
suru + you desu: Yapar gibi, Yapacağa benziyor
omoshiroi + you desu: İlginç gibi, İlgince benziyor
kantan + na + you desu: Kolay gibi, Kolaya benziyor
gakusei + no + you desu: Öğrenci gibi, Öğrenciye benziyor

あゆみは日本人だ。
Ayumi wa Nihonjin da.
Ayumi Japondur.

Şimdi de yukarıdaki düz biçim cümleye you desu yardımcı fiilini ekleyelim. Cümlede fiil görevinde bir isim olan Nihonjin 日本人 bulunmaktadır. Bu durumda no ekini kullanmamız gerektiğini yukarıda belirtmiştim.

あゆみは日本人様です
Ayumi wa Nihonjin no you desu.
Ayumi Japona benziyor. (Japon gibi görünüyor.)

Gördüğünüz gibi oldukça basit. Dikkat etmemiz gereken şey; yüklem görevindeki fiil ve i sıfatları yardımcı fiile bağlarken bir eke ihtiyaç duymazken, na sıfatlarda na ekini, adlarda ise no ekini kullanmamız gerektiğidir.

日本語は簡単です。
Nihongo wa kantan desu.
Japonca kolaydır.

日本語は簡単様です
Nihongo wa kantan na you desu.
Japonca kolaya benziyor.

Kantan 簡単 kolay anlamına gelen bir na sıfattır, ve gördüğünüz gibi yardımcı fiile bağlamak için na ekini kullandık. Şimdi bu yardımcı fiili bir fiile ekleyelim.

部屋の電気が消えています。誰も いません。
Heya no denki ga kiete imasu. daremo imasen.
Odada kimse yok. İçeride kimse yok.

部屋の電気が消えています。誰もいないようです
Heya no denki ga kiete imasu. daremo inai you desu.
Odanın ışığı kapalı. Kimse yok gibi. (İçeride kimse yok gibi görünüyor)

Yukarıda yardımcı fiil ile kullanılan fiil, iru (var) olmak fiilinin düz olumsuzu inai (yok) fiilidir. You desu yardımcı fiilini direk eklediğimize dikkat edin. 
you desu yardımcı fiilinin düz çekime geldiğini söylemiştik. Cümle kibar çekimli fiille bitiyorsa, söz konusu fiile you desu eklemek istediğimizde, önce fiili düz çekim yapmak zorundayız. Yukarıdaki örnekteki imasen fiiline you desu eklediğimizde, inai you desu şeklini almasına dikkat ediniz.
Son olarak bir i-sıfata you desu ekleyelim.

面白いです。
Omoshiroi desu.
İlginçtir.

面白い様です
Omoshiroi you desu.
İlgince benziyor. (İlginç görünüyor.)

Hazu desu

Bu yardımcı fiil "bildiğim kadarıyla, olsa gerek" anlamı taşır.

suru hazu desu: yapması gerek, yapacak olsa gerek
omoshiroi hazu desu: ilginç olsa gerek
kantan na hazu desu: kolay olsa gerek
gakusei no hazu desu: öğrenci olsa gerek

今6時ですから、銀行は閉まっているはずです。
Ima roku-ji desu kara, ginkou wa shimatte iru hazu desu.
Şimdi saat 6 olduğundan, bankalar kapalı olsa gerek.

あゆみは来年東京に行くはずです。
Ayumi wa rainen Toruko ni iku hazu desu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gidecek olsa gerek.

その人は先生のはずです。
Sono hito wa sensei no hazu desu.
Şu kişi öğretmen olsa gerek.

Tsumori desu

Bu yardımcı fiil iki anlamda kullanılabilir. Fiilin geçmiş dışındaki biçimlerinde, plan ve niyet bildirir. "-niyetindeyim, -mayı planlıyorum" anlamına gelir.

Diğer anlamı ise isimlere, sıfatlara ve fiillerin geçmiş zamanına eklenmesiyle elde edilir. Bu anlam "kendini x sanıyor" anlamıdır.
suru tsumori desu: yapmak niyetindeyim, yapmayı planlıyorum
shita tsumori desu: (kendini) yapacak sanıyor
omoshiroi tsumori desu: (kendini) ilginç sanıyor
kirei na tsumori desu: (kendini) güzel sanıyor
gakusei no tsumori desu: (kendini) öğrenci sanıyor
あゆみは来年トルコへ行くつもりです。
Ayumi wa rainen Toruko e iku tsumori desu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gitmek niyetinde.

Yukarıdaki örnekteki "niyetinde" anlamı tsumori ga aru/arimasu kalıbıyla da ifade edilebilir.

あゆみは来年トルコへ行くつもりがあります。
Ayumi wa rainen Toruko e iku tsumori ga arimasu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gitmek niyetinde.
Bu yardımcı fiilin niyet/plan anlamı tsumori ga aru/arimasu kalıbıyla tamamen aynı anlamdadır. 
昨日は徹夜だったので、今日はまっすぐ帰って寝るつもりです。
Kinou wa tetsuya datta node, kyou wa massugu kaette neru tsumori desu.
Dün gece(yi) uykusuz geçirdiğimden, bugün direk uyumayı planlıyorum.

Bir de diğer anlamıyla örnek verelim:

あなたの質問に答えたつもりです。
Anata no shitsumon ni kotaeta tsumori desu.
Sizin sorunuza cevap verdiğimi sanıyorum.

この子供は大人のつもりです。
Kono kodomo wa otona no tsumori desu.
Bu çocuk (kendisini) yetişkin sanıyor.

No desu

Diğer konularda da değindiğimiz biçim olan no desu, tahmin edilenin doğrusunu öğrenmek için, dolaylı olarak açıklama istenildiğinde kullanılır.  Bu yardımcı fiili daha önce Desu bildirme eki konusunda ayrıntılı biçimde ele almıştık. (bkz: Desu Bildirme Eki)

2. Düz cümle sonuna, bildirme edatının yerine gelen fiiller

Yukarıda bildirme edatı da/desu yerine geldiğinde /na/ veya /no/ kullanmamız gerekebilen yardımcı fiilleri öğrendik. Bu yardımcı fiillerde ise /na/ veya /no/ kullanmamıza gerek yoktur, yardımcı fiil sıfata, fiile veya ada direk gelir.

Rashii desu

Tahmin bildiren bi yardımcı sıfattır. "...galiba, ...belli ki", "-gibi, -olabilir, -miş" ve benzeri anlamlara gelir.

suru rashii desu: yapacak gibi, yapacak olabilir, yapacakmış
omoshiroi rashii desu: ilginç gibi, ilginç olabilir, ilginçmiş
kantan rashii desu: kolay gibi, kolay olabilir, kolaymış
gakusei rashii desu: öğrenci gibi, öğrenci olabilir, öğrenciymiş

彼は道が分からないらしいです。
Kare wa michi ga wakaranai rashii desu
O yol(u) bilmiyor gibi görünüyor. (belli ki yolu bilmiyor, bilmiyor gibi görünüyor)

サラットは毎日歩いて会社へ行くらしいです。
Serhat wa mainichi aruite kaishe e iku rashii desu.
Serhat her gün yürüyerek parka gidiyormuş. (gidiyormuş gibi görünüyor, belli ki)

バルシュ・マンチョはトルコでとても有名らしいです。
Barishu Mancho wa Toruko de totemo yuumei rashii desu.
Barış Manço wa Türkiye'de çok ünlüymüş. (ünlüye benziyor, belli ki ünlü)

Mitai desu

Görüntü bildiren bir yardımcı sıfattır. "-e benzemek, gibi görünmek" anlamlarına gelir.
suru mitai desu: yapacak gibi görünüyor
omoshiroi mitai desu: ilginç gibi, ilgince benziyor
kantan mitai desu: kolay gibi, kolaya benziyor
gakusei mitai desu: öğrenci gibi, öğrenciye benziyor

熱があるみたいです。
Netsu ga aru mitai desu.
Ateşim var gibi (görünüyor.)

彼の今度の小説は面白いみたいです。
Kare no kondo no shousetsu wa omoshiroi mitai desu.
Onun son romanı ilginç görünüyor.

Darou/Deshou

Darou ve kibar hali Deshou herhalde/galiba anlamına gelen yardımcı fiillerdir.
suru deshou: yapar herhalde, yapacak herhalde
omoshiroi deshou: ilginç herhalde
kantan deshou: kolay herhalde
gakusei deshou: öğrenci herhalde

明日も暑いでしょう。
Ashita mo atsui deshou.
Yarın da sıcak herhalde.

ハカンは日本で日本語を教えるでしょう。
Hakan wa Nihon de Nihongo o oshieru deshou.
Hakan Japonya'da Japonca'yı öğrenir herhalde.

Bu yardımcı fiil soru cümlelerinin sonunda desu yerine kullanıldığında, anlam kibarlaştırma işlevine sahiptir.

駅はどこですか。
Eki wa doko desu ka.
İstasyon nerededir?

駅はどこでしょうか。
Eki wa doko deshou ka.
İstasyon nerededir (acaba)?


1 comments :

  1. Gerçekten sitenizi çok sevdim ve anlatımınız da gerçekten çok güzel ve açıklayıcı. Pek çok paralı platformdan daha çok yararınız dokundu bana. Bu siteyi parasız bir şekilde oluşturup öğrenmeyi kolaylaştırdığınız için teşekkür ederim

    YanıtlaSil