Sıfatlar ve Sıfat Çekimleri


Japonca'da iki tip sıfat vardır. Sıfatlardan önceki konularda oldukça kullandık. Sonunda sürekli gördüğünüz i-Sıfatları ve na-Sıfatları tanıyalım:

i-Sıfatlar

i-Sıfatlar, sonu -i (- い) ile biten, kendine özgü çekimlenen sıfatlardır. Sıfat tamlaması yaparken hiçbir şey değişmez, fakat çekime girdiğinde sonundaki "-i" düşer. Şimdi bir i-sıfat olan Takai 高い (Yüksek, Pahalı) sözcüğü ile örnek verelim:


Takai ie
Pahalı ev

Yukarıdaki örnek bir sıfat tamlamasıdır. Gördüğünüz üzere Takai sıfatında bir değişiklik yok. Sonundaki -i de olması gerektiği yerde. Şimdi bir de cümlede örnek verelim.

この家は高いです。
Kono ie wa takai desu.
Bu ev pahalıdır.

Takai sonundaki -i hala yerinde. Çünkü daha çekime sokmadık, sadece bildirme edatı "desu" (です) ekledik.

この家は高かった。
Kono ie wa takakatta.
Bu ev pahalıydı. (Düz)

Gördüğünüz gibi düz geçmiş çekimine soktuğumuzda -i kaldırıp, birazdan tabloda göreceğimiz i-sıfat düz geçmiş eki olan "-katta" ekledik.

i sıfatlar, bildirme edatının düz hali "da" だ edatını asla almazlar. Sadece kibar hal olan "desu" です alabilirler. İlle düz biçimde bir ifade kullanmamız gerekiyorsa, yukarıdaki cümlede olduğu gibi "da" yerine hiç bir şey koymayız. Yani "Takai da." diye bir ifade yoktur.

この家は高かったです。
Kono ie wa takakatta desu.
Bu ev pahalıydı. (Kibar)

Na-Sıfatlar

Na-Sıfatlar cümle içinde, isimlerle tamamen aynı biçimde çekimlenir. Bu sıfatları "na sıfat" diye adlandırmamızın nedeni; bir ismi nitelediklerinde, yani sıfat tamlaması oluşturduğumuzda na-sıfattan sonra "na" ekinin gelmesidir. Şimdi, bir na-sıfat olan ve "Yetenekli" anlamına gelen Jouzu (上手) ile bir sıfat tamlaması yapalım:

上手
Jouzu na hito
Yetenekli Kişi

Gördüğünüz gibi; na-sıfatlar, sıfat tamlaması yaparken sıfat ve isim arasına "Na" (な) eki koyulur. Hatırlarsanız, isim tamlaması yaparken isimden sonra "No" の edatı koyuyorduk. Bu iki ek birbirine bu yönden benziyor. Şimdi, çekimlere bir göz atalım:



SIFAT CEKIMLERI i-sıfat na-sıfat
Sıfat Tamlaması __i (isim) __ na (isim)
Zarf türetme şekli __ku __ ni
-te çekimi __kute __ de
-te çekimi olumsuz __kunakute __de wa nakute
koşul çekimi __ereba __ nara(ba)
koşul çekimi olumsuz __kunakereba __ de wa nara
Düz Olumlu Geçmemiş __i. __  da.
Düz Olumlu Geçmiş __katta. __  datta.
Düz Olumsuz Geçmemiş __kunai. __  de wa nai.
Düz Olumsuz Geçmiş __kunakatta. __  de wa nakatta.
Kibar Olumlu Geçmemiş __i desu. __  desu.
Kibar Olumlu Geçmiş __katta desu. __  deshita
Kibar Olumsuz Geçmemiş __kunai desu __  de wa nai desu.
__ku arimasen. __  de wa arimasen.
Kibar Olumsuz Geçmiş __kunakatta desu. __  de wa nakatta desu.
__ku arimasen deshita. __  de wa arimasen deshita.

Bu çekimleri daha iyi kavramak için bir de sıfatlar üstünde uygulamada görelim. Aşağıdaki tabloda bir i-sıfat olan Takai (高い) ve bir na sıfat olan Jouzu (上手) çekimlerini göreceğiz. Na sıfatlarının çekimlerinin isimlerle aynı olduğuna dikkat ediniz.


Takai 高い ve Jouzu 上手 -i Sıfat na Sıfat
Sıfat Tamlaması 高い家
Takai Ie
Yüksek Ev
上手な人
Jouzu na Hito
Yetenekli Kişi
Zarf türetme şekli 高く
Takaku
上手に
Jouzu-ni
-te Çekimi 高くて
Takakute
上手で
Jouzu de
Koşul Çekimi 高ければ
Takakereba
Yüksekse
上手なら
Jouzu nara
Yetenekliyse
Koşul Olumsuz 高くなければ
Takakunakereba
Yüksek değilse
上手ではないなら
Jouzu de wa nai nara
Yetenekli değilse
Fiil Çekimleri - Düz
Olumlu Geçmemiş 高い。
Takai.
Yüksektir.
上手だ。
Jouzu da.
Yeteneklidir.
Olumlu Geçmiş 高かった。
Takakatta.
Yüksekti.
上手だった。
Jouzu datta.
Yetenekliydi.
Olumsuz Geçmemiş 高くない。
Takakunai.
Yüksek değil.
上手ではない。
Jouzu de wa nai.
Yetenekli değil.
Olumsuz Geçmiş 高くなかった。
Takakunakatta.
Yüksek değildi.
上手ではなかった。
Jouzu de wa nakatta.
Yetenekli değildi.
Fiil Çekimleri - Kibar
Olumlu Geçmemiş 高いです。
Takai desu.
Yüksektir.
上手です。
Jouzu desu.
Yeteneklidir.
Olumlu Geçmiş 高かったです。
Takakatta desu.
Yüksekti.
上手でした。
Jouzu deshita.
Yetenekliydi.
Olumsuz Geçmemiş 高くないです。
Takakunai desu.
Yüksek değil.
上手ではないです。
Jouzu de wa nai desu.
Yetenekli değil.
高くありません。
Takaku arimasen.
Yüksek değil.
上手ではありません。
Jouzu de wa arimasen.
Yetenekli değil.
Olumsuz Geçmiş 高くなかったです。
Takakunakatta desu.
Yüksek değildi.
上手ではなかったです。
Jouzu de wa nakatta desu.
Yetenekli değildi.
高くありませんでした。
Takaku arimasen deshita.
Yüksek değildi
上手ではありませんでした。
Jouzu de wa arimasen deshita.
Yetenekli değildi.

i-sıfat çekimleriyle tamlama oluşturma

i-Sıfatın düz çekimlerinin ismi niteleme özelliği bulunur. Yani geçmiş ve olumsuz çekimlerle de tamlama yapabiliriz. Aşağıda, Muzukashii (zor) sıfatıyla, sırayla; düz, geçmiş, olumsuz ve olumsuz geçmiş çekimleriyle tamlama oluştuğunu görebilirsiniz.

Muzukashii Shiken - Zor sınav
Muzukashikatta Shiken - Zor (geçen) sınav
Muzukashikunai Shiken - Zor olmayan sınav
Muzukashikunakatta Shiken - Zor (geçmeyen) sınav

na-sıfat çekimleriyle tamlama oluşturma

Na sıfat tamlaması yaparken, sıfattan sonra na ekini kullanıyorduk. İ-sıfat gibi na-sıfatın düz çekimleriyle 
tamlama oluşturmak mümkündür.

Taikutsu na Shiai - Sıkıcı Maç
Taikutsu datta Shiai - Sıkıcı (geçen) Maç
Taikutsu de wa nai Shiai - Sıkıcı olmayan Maç
Taikutsu de wa nakatta Shiai - Sıkıcı (geçmeyen) Maç

i-sıfatın başka bir sıfatla kullanımı

İki sıfatı birarada kullanmak istediğimizde bağ şeklini kullanırız. İ-sıfatlarda bağ şekli, i-sıfatın -te biçimi olan -kute şeklidir. Shiroi (Beyaz) ve okii (Büyük) sıfatlarıyla bir örnek verelim:

白い鞄
Shiroi kaban
Beyaz çanta

白くて大きい鞄
Shirokute ookii kaban
Beyaz büyük çanta
(Beyaz olup) büyük çanta

na-sıfatın başka bir sıfatla kullanımı

Bu sıfat türünde de -te çekimini kullanırız. Na-sıfatlarda -te (て) çekimi, -de (で) ekiyle yapılır. Bunun için de Yumei(na) (Ünlü) ve Kirei(na) (Güzel) sıfatlarıyla bir örnek verelim:

有名で綺麗な歌手
Yuumeide kirei na kashu
Ünlü güzel şarkıcı
(Ünlü olup) güzel şarkıcı

i-sıfattan zarf(belirteç) türetme

i-sıfattan bir zarf türetmek için ku く ekini kullanırız. Anlam aşağıdaki örnekteki gibi olur.

早い
Hayai
Hızlı, Çabuk

早く来てください。
Hayaku kite kudasai.
Çabuk gelin lütfen.

na-sıfattan zarf(belirteç) türetme

na-sıfattan zarf türetmek için ni (に) ekini kullanırız.

自由
Jiyuu(na)
Özgür, rahat

パソコンは自由に使ってください。
Pasokon wa jiyuuni tsukatte kudasai.
Bilgisayarı rahatça kullanın lütfen.


Böylelikle uzun, bir o kadar da önemli bir konuyu geride bıraktık. Bu konuda elimden geldiğince öz ve basit bilgi vermeye çalıştım. Daha fazla ve çeşitli örnekleri diğer konularda bulabilirsiniz.

0 comments :

Yorum Gönder