Japonca'da Ulaç ve Ortaç - 2

Bir önceki konuda -te biçimiyle /-ip/ anlamında ulaç oluşturmayı öğrendik. Şimdi Türkçede'ki "-erek -arak" karşılığı olan -nagara ekini öğreneceğiz.

-nagara (ながら): -erek, -arak

Bir fiilin kibar köküne -nagara (ながら) eklendiğinde bir ulaç elde etmiş oluruz. Bu ulaç türkçedeki "-erek, -arak" ekiyle oluşturulan ulaçlara benzer. İki eylemin aynı anda yapıldığını belirtir.

Kibar kök, fiilin kibar hali olan -masu halinden, "masu" atıldığında geriye kalan kısmıydı. Örneğin Kiku fiilinin kibar hali; Kikimasu, Kibar kökü ise; Kiki olur.

私はラジオを聞きながら勉強します。
Watashi wa radio kikinagara benkyou shimasu.
Ben radyo dinleyerek ders çalışırım.

私は晩御飯を食べながらテレビを見ました。
Watashi wa bangohan o tabenagara terebi o mimashita.
Ben yemek yerken televizyon izledim.

お茶を飲みながら話しましょう。
Ocha o nominagara hanashimashou.
Çay içerek konuşalım.

Bu ek bazen -e rağmen anlamına gelebilir.

あゆみはテストの日を知りながら行かなかった。
Ayumi wa testo no hi shirinagara ikanakatta.
Ayumi test tarihini bilmesine rağmen (bilerek) gitmedi.

-nagara  (ながら) e rağmen anlamına gelse dahi, -erek -arak anlamından pek uzaklaşmaz. Yani hep iki eylemin, veya sıfatlar söz konusu olduğunda durumun birlikte yapıldığını/meydana geldiğini belirtir.

-nagara  (ながら) Sıfatlarla Kullanımı: -e rağmen

Bu ek sıfatlarla birlikte kullanıldığında -e rağmen anlamı içerir.

彼は若いながらこの仕事で成功しました。
Kare wa wakai nagara kono shigoto de seikou shimashita.
O genç olmasına rağmen bu işte başarılı olmuştu.


Fiil Tekrarlama ile Ulaç

Fiilin kibar kökünün tekrarlanması ile oluşturulan ulaçtır. Türkçe'de buna örnek olarak "Yiye yiye gitti", "Seve seve yaptı." gibi örnekler verebiliriz. Sadece bazı fiiller için geçerlidir. Yine iki eylemin birlikte yapılması söz konusudur.


地図を見い見い運転しました
Chizu o miimii unten shimashita.
Haritaya baka baka (arabayı) sürdüm.

Şart Şekilleri

Şart biçimleri ile de ulaç meydana getirilebilir. Bütün şart/koşul şekillerini kendi konusunda ayrıntılı bir biçimde öğreneceğiz, burada da konu bütünlüğü açısından kısaca değineceğim.

1. -(e)ba şart çekimi

Bu biçimi Fiilin Koşul Çekimi ve Sıfat Çekimleri konularında öğrenmiştik. Türkçe'deki dilek şart karşılığı, /-se, -sa/ anlamındadır. 

まっすぐ行けば駅に出ます。
Massugu ikeba eki ni demasu.
Düz giderseniz istasyona çıkarsınız.

この本を読めば分かります。
Kono hon o yomeba, wakarimasu.
Bu kitabı okursanız, anlarsınız.

Olumsuzunun nakereba olduğunu daha önce belirtmiştik.

本を読まなければ分かりません。
Hon o yomanakereba wakarimasen.
Bu kitabı okumazsanız anlamazsınız.

2. sözlük çekim + nara

Yine /-se, -sa/ anlamı karşılığıdır. -eba ekinden farklı olarak niyet belirten eylemlerle kullanılır. Ayrıca na-sıfatların koşul çekimidir, i-sıfatların koşul çekimi ise -eba ekidir.

雨が降るなら私は行きません。
Ame ga furu nara watashi wa ikimasen.
Yağmur yağarsa ben gitmem.

Aşağıdaki cümlede ise niyet belirtme anlamı olmadığından, sadece eba kullanılabilir.

雨が降れば寒くなります。
Ame ga furu nara fureba samuku narimasu.
Yağmur yağarsa soğuk olur.

3. -taRa

Bu biçim geçmiş zamanın şart kipine benzer. Düz geçmiş zaman çekimi olan -ta çekimine -ra eki koyularak oluşturulur. "-miş olursa" gibi bir anlama sahiptir.

この仕事が終わったら休みましょう。
Kono shigoto ga owattara yasumimashou.
Bu iş bitmiş olursa (biterse) dinlenelim.

九時になったら起こしてください。
Hachi-ji ni nattara okoshite kudasai.
Saat dokuz olmuş olursa(olunca) uyandırın lütfen.

Ortaçlar


Ortaçlar sıfat fiillerdir. Sıfatlar konusunda fiilden sıfat türetmeyi öğrenmiştik. Fakat tekrar hatırlatmakta fayda var. Fiillerin düz çekimleri sıfat olabilir. Bu türetilen sıfatlar da isimleri niteleyerek, sıfat tamlaması oluşturabilirler.

Türkçe'deki -en, -dik, -er, -miş, -ecek vb getirilince oluşan sıfat fiillere benzerler. "Yazan kişi", "Yazdığı kitap" Türkçe ortaçlara örnektir.

食べる子供
Taberu kodomo
Yiyen Çocuk

食べない子供
Tabenai kodomo
Yemeyen çocuk

食べた子供
Tabeta kodomo
Yemiş çocuk

食べなかった子供
Tabenakatta kodomo
Yememiş çocuk

読む本
Yomu hon
Okuduğu/Okuyacağı/Okumakta olduğu Kitap

読まない本
Yomanai hon
Okumadığı/Okumayacağı/Okumamakta olduğu Kitap

読んだ本
Yonda hon
Okuduğu kitap

読まなかった本
Yomanakatta hon
Okumadığı kitap

0 comments :

Yorum Gönder