Desu Bildirme Eki ve Japonca'da Adlar

Japonca'da adlar Türkçe'de olduğu gibi yüklem olarak da kullanılabilirler. Bunu gerçekleştirmek için cümle sonunda "da" (だ) veya kibar hali olan "desu" (です) bildirme eklerinden birini koyarız. Da ve Desu Türkçe'de bildirme eki olan "-dir" ile benzerlik taşır.

あゆみは先生です。
Ayumi wa sensei desu.
Ayumi öğretmendir.

Da veya desu kullanılmayan durumlar ise samimi konuşmalar, veya gazete manşetleridir.

Istanburu de wa ouame, Ankara de wa mizubusoku.
İstanbul'da sel, Ankara'da susuzluk!

Bildirme ekinin çekimleri ise şu şekildedir:

Düz Kibar
Olumlu Geçmemiş
da
です
desu
Olumlu Geçmiş だった
datta
でした
deshita
Olumsuz Geçmemiş ではない
de wa nai
ではありません
de wa arimasen
ではないです
de wa nai desu
Olumsuz Geçmiş ではなかった
de wa nakatta
ではありませんでした
de wa arimasen deshita
ではなかったです
de wa nakatta desu
İhtimal (Herhalde) だろう
darou
でしょう
deshou
NOT: Konuşma dilinde "de wa", "jaa" halini alabilir.

Bildirme ekinin adlardan sonra kullanılışı

Yukarıda gördüğümüz gibi fiil olarak kullanılan isimlerden sonra da ve desu gelir. Fiillerden sonra asla desu gelmez.
desu です ve da だ bildirme edatları sadece isimleri ve sıfatları yüklem haline getirmek için kullanılırlar. Fiillerden sonra asla kullanılmazlar.  

私は学生だ。
Watashi wa gakusei da.
Ben öğrenciyim.

Bildirme ekinin soru ekiyle kullanılması

Soru eki olan ka か, bildirme edatının sadece kibar şeklinden sonra gelir. Yani da だ ile soru soramayız, onun yerine ya desu です koyarız, ya da hiçbir şey koymayız.

あなたは学生か。
Anata wa gakusei ka.
Sen öğrenci misin?

あなたは学生ですか。
Anata wa gakusei desu ka.
Sen öğrenci misin?

Bildirme ekinin na-sıfatlardan sonra kullanılışı

Na-Sıfatları ve çekimlerini sıfatlar konusunda daha ayrıntılı göreceğiz. Na-sıfatlar isimlerle tamamen aynı şekilde çekimlenir. Aşağıda göreceğiniz kantan (簡単) ve kirei (綺麗) na-sıfatlara örnektir.

この本は簡単だ。
Kono hon wa kantan da.
Bu kitap kolaydır.

彼女は綺麗です。
Kanojo wa kirei desu.
O (kız) güzeldir.

Bildirme ekinin i-sıfatlardan sonra kullanılışı

İ-sıfatlarda durum biraz farklıdır. i-sıfat düz bildirme edatı olan da almaz. Düz ifade yapılmak istendiğinde bildirme edatı koyulmaz, kibar ifade olarak da desu ekiyle birlikte kullanılır. Bunun dışında, İ-sıfatı olumsuz bir yüklem haline çevireceğimiz zaman ise ku ekini kullanırız.


Düz Kibar
Olumlu Geçmemiş
(Büyüktür)
大きい。
ooki-i.
大きいです。
ooki-i desu.
Olumlu Geçmiş
(Büyüktü)
大きかった。
ookikatta
大きかったです。
ookikatta desu.
Olumsuz Geçmemiş
(Büyük değil)
大きくない。
ookikunai
大きくないです。
ookikunai desu.
大きくありません。
ookiku arimasen.
Olumsuz Geçmiş
(Büyük değildi)
大きくなかった。
ookikunakatta
大きくなかったです。
ookikunakatta desu.
大きくありませんでした。
ookiku arimasen deshita.
İhtimal
(Büyüktür herhalde)
大きいだろう。
ooki-i darou.
大きいでしょう。
ooki-i deshou.

Bildirme edatı ihtimal şekli: Darou (だろう), Deshou (でしょう)

Cümle sonuna kolan "Herhalde", "Galiba" ile aynı anlamı taşır. Darou düz, deshou ise kibar çekimdir.

行くでしょう。
Iku deshou.
Gider herhalde.

明日は雨が降るでしょう。
Ashita wa ame ga furu darou.
Yarın yağmur yağacak galiba.

No desu (n desu) のです (んです)

Tahmin edilenin, bilinenin doğrusunu öğrenmek için, durumun özellikle açıklanmasının istenmesi durumunda veya durumu özellikle açıklarken kulanılır:

どうしてテレビはついていないんですか。
Doushite terebi wa tsuite inai n desu ka.
Neden televizyon çalışmıyor?

停電しているんです。
Teiden shite iru n desu.
Elektrik kesintisi oldu (da o yüzden).

İlk cümleden anladığımız, soruyu soran televizyonun normalde çalışıyor olmasından tamamen emindir. Yani televizyonun başına bir şey geldiğinden tamamen emin, ve soruyu sorduğu kişilerin bir cevabı olduğuna inanıyor. Buna bir örnek daha verelim:

旅行に行きますか。
Ryokou ni ikimasu ka.
Seyehate mi çıkıyorsunuz?

Bu cümle normal bir soru cümlesidir. Bir de bir arkadaşınızı elinde bavuluyla evden çıkmak üzereyken hayal edin. Muhtemelen uzun bir yolculuğa çıkacak ve biz bunu tahmin edebiliyoruz. Bu durumda "Seyehate mi çıkıyorsun?" diye sormamızın nedeni, onun bize ek bilgi vermesini istediğimizdendir.

旅行に行くのですか。
Ryokou ni iku no desu ka.
Seyahate mi çıkıyorsunuz. (Seyahate çıkacağını biliyor, açıklama istiyor.)

Fikri hatırlatmak ve kabul ettirmede kullanılabilir:

今日この宿題を終わらせるのです。
Kyou kono sukudai o owaraseru no desu.
Bugün bu ödevi bitireceksiniz. (anlaşıldı mı)

İsim ve na sıfattan sonra no desu geleceği durumlarda araya "na" koyulur.

彼女はきれいなのです。
Kanojo wa kirei na no desu.
O güzeldir.

Birinden bir şey, özellikle bir iyilik istediğimizde,  kibarca istediğimiz şeyden bahsederken "n desu ga" んですが kullanırız.

病院に行きたいんですが、一番近いのはどこですか。
Byouin ni ikitai n desu ga, ichiban chikai no wa doko desu ka.
Hastaneye gitmek istiyorum ama... En yakın olan (hastane) nerededir?

たばこが欲しいんですが。
Tabako ga hoshii n desu ga.
Sigara istiyorum ama...


0 comments :

Yorum Gönder