Japonca Edatlar: Wa (は) ve GA (が) Edatları

Japonca'da edatlar temel olarak Hal Edatları ve Ayırıcı Edatlar olmak üzere ikiye ayrılırlar. Fakat bu ayrımı yapmadan önce WA(は)ve GA (が) edatlarını anlamakta fayda var.

Wa ve Ga edatlarının ayrımı her ne kadar kolay görünse de, aslında anlaşılması en zor konulardan biridir. Burada iki edatın bütün işlevlerine kısaca değineceğim. Bazı işlevleri anlaşılması zor gelebileceğinden anlayamadığınız bölümlerin üzerinde durup zaman kaybetmemenizi öneriyorum. Şu anda bilmeniz gereken Wa ve Ga edatlarının ana işlevleri. Yani Wa edatının ana konuyu, Ga edatının ise özneyi belirtiyor olması. Diğer edatları ve işlevlerini de öğrenince bu konuyu daha iyi anlayacaksınız.

WA (は)EDATI

Cümlenin odağını, ana konusunu belirtir. Bu edat kullanıldığında dinleyicinin de bilgi sahibi olduğu bir konudan bahsediliyor demektir. Dinleyicinin bilmediği, ilk kez duyduğu unsurlardan bahsederken WA yerine GA (が) edatını kullanacağız.

1. Ana Konu/Odak Gösterme işlevi

あゆみ日本人です。
Ayumi wa Nihonjin desu.
Ayumi Japondur.

Wa edatı kullanılan cümlede önemli olan, cümlenin wa edatından sonra gelen kısmı, yani yorum kısmıdır. Üstteki cümleye bakarsak Ayumi'den bahsettiğimiz bellidir. Ancak, ifade edilmek istenen şey Ayumi'nin Japon olduğudur. Yani, Wa edatının yukarıdaki anlamını şu şekilde ifade edebiliriz;

Ayumi'den bahsedersek; O bir Japondur.
Unutmamamız gereken şey, Wa bir ana konu belirteci olduğudur, ve bu ana konunun ille de cümlenin öznesi olması gerekmez. Fakat, birazdan göreceğimiz Ga her zaman özneyi belirtir.

トルコ 色々な料理あります 天気とてもいいです。
Toruko wa,   iroiro na ryouri ga arimasu,   tenki ga totemo ii desu.
Türkiye,    çeşitli yemekleri olan bir ülkedir,   havası çok güzeldir.

Yukarıdaki cümlede ana konumuz Wa edatıyla gösterilen Türkiye'dir. Üstteki ifade eğer bir ders konusu olsaydı şu şekilde yazılabilirdi:

Toruko wa: [Türkiye'den bahsedersek]
  1. Iroiro na ryouri ga arimasu. [Çeşitli yemekler(i) vardır.]
  2. Tenki ga totemo ii desu. [Hava(sı) güzeldir.]
şeklinde, 'Türkiye', başlık olurdu. Burada vurgulamak istediğim; Wa edatının eklendiği sözcüğe 'Şimdi bundan bahsediyoruz:' anlamı katmasıdır. Ayrıca, yukarıda ifade ettiğim gibi, burada önemli olan içerik başlıktan sonra gelen, yorum kısmıdır.

2. Karşılaştırma işlevi

ビール飲みます、ワインは飲みません。
Bi-ru wa nomimasu, wain wa nomimasen.
Bira   içerim  (ama) şarap içmem.

あの本読みませんでした。
Ano hon wa yomimasen deşita. 
O kitabı okumadım.
Bu cümlede wa edatı ile kitap nesnesini özellikle vurgulamış olduk. (O kitabı okumadım) Yani sonrasında "Ama şu kitabı okudum" benzeri bir ifade gelmesini beklemeliyiz.

3. Alt sınır belirleme

ビールならボトル一本飲めます。
Bi-ru nara botoru ippon wa nomemasu.
Şarap konuysa, bir şişe (en az) içerim.

大学で一年間に5万円はかかります。
Daigaku de wa 1 nenkan ni 5 man'en wa kakarimasu.
Üniversitede 1 sene(de)  5 bin yen (en azından) tutar.

4. Diğer edatlarla birlikte kullanıldığında genelde karşılaştırma anlamı

あゆみまだ誰も会っていません。
Ayumi to mada daremo atte imasen.
Ayumi ile henüz kimse karşılaşmış değil.

あゆみとまだ誰も会っていません。
Ayumi to wa mada daremo atte imasen.
Ayumi ile henüz kimse karşılaşmış değil. 
(Özellikle Ayumi ile kimse karşılaşmadı, diğer kişilerle muhtemelen karşılaşıldı - fakat kimse Ayumi'yi görmedi.) 

Üstteki cümlede to edatıyla birlikte kullanılmış. to edatının 'ile' anlamına geldiğini ileride öğreneceğiz.

Ga (が) Edatı

1. Özne Gösterme İşlevi

昔々、おじいさん住んでいました。おじいさんはとても親切でした。
Mukaşi mukaşi, ojiisan ga sundeimaşita, Ojiisan wa totemo şinşetsu deşita.
Bir zamanlar (bir) dede yaşarmış.         Dede  çok kibarmış.

Wa dinleyicinin bildiği unsurlarda, Ga ise dinleyicinin ilk kez duyduklarında (bilgisi olmayan unsurlarda) kullanılıyordu. İlk cümledeki Dede ilk kez tanıtılırken, Ga kullanılıyor. İkinci cümlede Dede odak konumuz, ve Wa edatıyla, onun kibar biri olduğu vurgulanıyor.

降っています。
Yuki ga hutte imasu.
Yağmur yağıyor.

降っています。
Yuki wa hutte imasu.
(Yağmurdan bahsedecek olursak) yağıyor.

Bu ve benzeri cümlelerde Ga kullanmak, daha doğal olur. Çünkü yağmur yağıyor ifadesini kullandığımızda, bahsetmek istediğimiz yağmur değil, havanın yağmurlu olduğudur.

Wa ana konuyu, Ga ise özneyi belirtir. Wa edatı da genelde özneden sonra kullanılsa da, özne belirtme gibi bir zorunluluğu yoktur. Fakat Ga, her zaman özneyle kullanılır.

2. Soru Sözcükleri ve Onların Cevaplarında

来ますか。
Dare ga kimasu ka.
Kim gelecek?

あゆみ来ます。
Ayumi ga kimasu.
Ayumi gelecek.

Kim, ne vb soruları sorduğumuzda Ga kullanırız. Wa sadece dinleyicinin bildiği unsurlarda kullanıldığından soru sözcükleriyle asla kullanılamaz.

"Ayumi wa kimasu." şeklinde bir cümle kurmamız tabi ki mümkündür. Fakat bu bize sorulan soruya cevap olmaz. Böyle bir cümle kurduğumuzda Kimin geleceğinden değil, doğrudan Ayumi'den bahsediyor oluruz.

3. Vurgulama işlevi

アリ学校に行きました。
Ali wa gakkou ni ikimaşita.
Ali okula gitti.

アリ学校に行きました。
Ali ga gakkou ni ikimaşita.
Ali okula gitti. (Okula giden Ali'dir)

Wa edatı kullandığımızda edattan sonrasının önemli olduğunu belirtmiştim. Ga edatında ise edattan öncesi vurgulanır.  Üstteki cümlelerin anlamı şu şekilde açıklanabilir.
İlk cümlede "Ali'den bahsedecek olursak, Okula gitti o." Vurgulanan: okula gitmek
İkinci "Okula giden Ali'dir." Vurgulanan: Ali.

4. Bağlı Cümlelerde ana ve yan cümlenin öznelerini ayırt etmede

私はあゆみ結婚したことを知らなかった。
Wataşi wa Ayumi ga kekkonşita koto o şiranakatta.
Ben  Ayumi(nin) evlendiğini bilmiyordum.

降れば、私は行きません。
Ame ga hureba, wataşi wa ikimasen.
Yağmur yağarsa, ben gitmem.

5. O edatı yerine. Bazı sıfat ve fiillerde

İstek, beğeni, korku, kıskançlık vb duygular bildiren bazı fiillerden önce O edatı yerıne Ga kullanılır.
Bu fiillerden bazıları;

Wakaru - Anlamak, Iru - Gerekmek, 
Suki - Sevmek, Kirai - Sevmemek, 
Heta - Yetenekli olmak, 
Hoshii - İstemek.

欲しいです。
Kuruma ga hoshii desu.
Araba istiyorum.

パソコンのプログラムできます。
Pasokon no programu ga dekimasu.
Bilgisayar programı yapabilirim.

この子供ミルクが嫌いです。
Kono kodomo wa miruku ga kirai desu.
Bu çocuk sütü sevmiyor.


Wa ve Ga edatlarının dilimizde karşılığı tam olarak olmadığından, aralarındaki farkı kavramak kolay bir iş değil. Daha fazla örnek ve pratik ile ileride daha iyi anlayamaya başlayacaksınız.

turkcejaponca.blogspot.com


3 comments :

  1. Yuki -yagmur degil ki
    yuki - kar demek

    YanıtlaSil
  2. İlk önce teşekkürler Japoncam çok iyi değil ama yukar da ki yorumda arkadaşın dediğine kayılıyorum bir de yağmak futte olmalı hutte değil ama sanırım ses olarak yakın olduğu için tercih etmişsiniz bir de birşey sormak istiyorum umarım zamanınız vardır. Cümle sonlarında kullanılan GA ne anlama geliyor örnek verecek olursak
    ーわかりました。それからお湯が出ないんですが? acaba burada が ne demek �� Teşekkürler şimdiden

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. -ga soru eklerini Türkçedeki -mı,-mi olarak düşünebiliriz.
      Örnek Japonca cümle:Kanojowa omae no imouto desu ka/ga?
      Çevirisi: O (kız) senin küçük kız kardeşin "mi"?

      Sil