Japonca Fiiller: Emir Çekimi ve Emir-Yasak İfadeleri

Emir çekimi kaba bir ifade olmakla birlikte emir anlamına gelen benzer çekimler bulunmaktadır. Kibar olanlar emirden ziyade rica veya talep anlamına daha yakındır. Önce Japonca'daki emir çekimini görelim, daha sonra diğerlerine değineceğiz.

Emir Çekimi

1. Grup -u > -e
書く
Kaku
Yazmak
書け
Kake
Yaz
行く
Iku

Gitmek
行け
Ike
Yüz
話す
Hanasu
Konuşmak
話せ
Hanase
Konuş
会う
Au
Buluşmak
会え
Ae
Buluş
2. Grup
食べる
Taberu
Yemek
食べろ
Tabero
Ye
見る
Miru
Bakmak
見ろ
Miro
Bak
3. Grup
来る
Kuru
Gelmek
来い
Koi
Gel
する
Suru
Yapmak
しろ
Shiro
Yap

Emir Anlamına Benzeyen Diğer İfadeler

Gereklilik/Kibar Zorlayıcı Emir -nasai (なさい)

Türkçedeki "-meli, -malı" gereklilik kipine benzer, ifade edilmek istenen bir eylemi gerçekleştirme zorunluğudur. Yukarıda bahsettiğimiz emir çekiminden daha kibar bir ifadedir.

Bu fiil şekli kibar kökü temel alır. Kibar kök, kibar çekimli fiilden -masu attığımızda elde ettiğimiz köktü. Bu köke -nasai eklersek Kibar Zorlayıcı Emir yapmış oluruz.



1. Grup
書きます
Kakimasu
Yazmak
書きなさい
Kakinasai
Yazmalı()
行きます
Ikimasu

Gitmek
行きなさい
Ikinasai
Gitmeli()
2. Grup -ru > -ro
食べます
Taberu
Yemek
食べなさい
Tabenasai
Yemeli()
見る
Miru
Bakmak
見なさい
Minasai
Bakmalı()
3. Grup
来ます
Kuru
Gelmek
来なさい
Kinasai
Gelmeli()
します
Suru
Yapmak
しなさい
Shinasai
Yapmalı

Rica, Talep (istek) Kalıbı: "-te kudasai" (-てください)

Bu kalıp fiilin -te çekiminden sonra kudasai getirilerek yapılır. Kudasai bu durumda  "Lütfen" anlamına gelir.

書いてください。
Kaite kudasai.
Yazın lütfen.

食べてください
Tabete kudasai.
Yiyin lütfen.

来てください。
Kite kudasai.
Gelin lütfen.

Emir kipinin olumsuzu (Yasak kipi) -na (な)

Emir çekiminin olumsuzu olarak kullanılır. Emir "Yap" ise, Yasak "Yapma" olur. Türkçe'de bu anlamı "-me -ma", Japonca'da ise aklınızda kalacağını düşündüğüm benzer bir ses olan "-na" ile elde ediyoruz.

Bir fiili yasak kipine çevirmek için sözlük biçimine -na な ekleriz. 

書く。 書くな。
Kaku.     Kakuna.
Yazmak   Yazma.

する。 するな。
Suru.        Suruna.
Yapmak   Yapma.

Burada dikkat edilmesi gereken -na な ekini sözlük çekiminden sonra, hiçbir şeyin yerini değiştirmeden koymamızdır.

Diğer bir husus ise -na な ekini kibar köke eklersek, emir kipine benzer, olumlu bir emir ifadesi elde ederiz.

する。 するな。 しな。
Suru.         Suruna.    Shina.
Yapmak.   Yapma.    Yap.

Kibar-zorlayıcı Emir olumsuzu

Bu şeklin tam olarak olumsuzu yoktur. Yakın bir anlam olarak ileride öğreneceğimiz "-te wa ikemasen" (-ては行けません) kalıbını örnek gösterebiliriz. Şimdilik bunun üzerinde durmamıza gerek yok. Fakat bilmek isteyenler için yazayım. "_mak yasaktır" anlamına gelir.

食べてはいけません。
Tabete wa ikemasen.
Yemek yasaktır.

Rica(İstek/Talep) Olumsuzu -naide kudasai(- ないで ください)

Bu fiil şeklini olumsuza hale getirmek için fiilin Te çekiminin olumsuzundan sonra kudasai (lütfen) getirilir.
Te çekimin olumsuzu -naide (ないで)'dir. 

食べないでください。
Tabenaide kudasai.


0 comments :

Yorum Gönder