Japonya, Japon Dili ve Kültürü Hakkında Genel Bilgi

Japonya'nın demografik ve coğrafi özelliklerine genel bakış, İlginç Japon adetleri, festivaller ve eğlenceler.

Öğrenmeye Başlayın!

Japonca zor mu, kolay mı? Sitedeki giriş derslerini gözden geçirin ve kendiniz karar verin. Ana derslerin listesi için tıklayın.

Türkçe Hâl Eklerinin Japonca Karşılıkları

Türkçe hâl eklerinin Japonca karşılıklarını bir gözden geçirin. Japonca ve Türkçe'nin birbirine ne kadar benzediğini, Japonca öğrenmenin aslında o kadar zor olmadığını göreceksiniz.

Japonya'ya Seyahat ve Vize Rehberi

Bir Türk Vatandaşı olarak Japonya'ya gitmek. Girişte karşılaşılabilecek sorunlar. Vize muafiyeti programı. Hangi vizeye ihtiyacınız var? Hangi vizeler için neler gerekiyor? Öğrenmek için tıkla!

Sorularınız ve Paylaşmak İstedikleriniz

Mesaj tahtasında sorularınızı, aklınıza takılan konuları, Japonya ve Japonca hakkında her türlü mesajınızı paylaşabilirsiniz.

Japonca Zarflar (Belirteçler) - Yer Yön Zarfları

Zarflar sözcüğün anlamını zaman, yer, durum ve miktar bakımından niteleyen sözcüklere denir.

Yer-yön zarfları fiilleri, yer-yön bakımından belirtirler. Yukarı, aşağı, ön, arka, içeri, yan, kuzey, güney, doğu, batı ve benzeri kelimeler yer yön zarflarına örnektir.

Bu konuda bu Japonca zarfları genel olarak öğreneceğiz. Bu zarflara ilişkin örnekleri diğer bir konuda inceleyeceğiz.


Japonca Zarflar (Belirteçler) - Durum ve Anlatıma Yanıt Veren Zarflar

Durum (hâl) zarfları fiillerin durumlarını anlatan; hareketin nasıl yapıldığını belirten sözcüklerdir. "Nasıl" sorusuna cevap verirler. Yavaşça, düzgünce, sıkıca, tek başına, ayrı ayrı, koşa koşa vb sözcükler Türkçe durum zarflarına örnek teşkil eder.

Bu konuda durum zarflarının yanında anlatıma yanıt veren; Katiyen, elbette, nitekim, sanırım ve benzeri zarfları da öğreneceğiz. Aşağıda bu zarfların listesini bulabilirsiniz. Uygulama ve örnekleri başka başlık altında inceleyeceğiz.

Japonca Zarflar (Belirteçler) - Miktar/Derece Zarfları

Bu konuda Japonca derece zarflarını öğreneceğiz.

Zarflar veya belirteçler; bir sözcüğün anlamını zaman, yer, durum ve miktar bakımından niteleyen sözcüklere denir. Genellikle fiile yöneltilen neden, ne zaman, nereye, ne kadar ve nasıl sorularının cevaplarını oluştururlar. Türkçe'de derece (miktar/ölçü) zarflarına şu şekilde örnek verebiliriz.

Sınavı geçmek için için epey çalıştık.

Aşağıdaki tabloda Japonca miktar/derece belirteçleri listelenmiştir. Uygulamaları ve örnekleri ise başka bir başlık altında inceleyeceğiz.

Japonca Zarflar (Belirteçler) - Zaman Zarfları

Zarflar veya belirteçler; bir sözcüğün anlamını zaman, yer, durum ve miktar bakımından niteleyen sözcüklere denir. Genellikle fiile yöneltilen neden, ne zaman, nereye, ne kadar ve nasıl sorularının cevaplarını oluştururlar. Türkçe'de zaman zarflarına şu şekilde örnek verebiliriz.

Babam şimdi geldi. Annem henüz gelmedi.

Yukarıdaki cümlede altı çizili sözcükler birer zaman zarfıdır. Bu konuda da zaman zarflarının Japonca karşılıklarını göreceğiz. Aşağıdaki tabloda zaman, sıklık ve sıralama belirteçleri listelenmiştir. Uygulamaları ve örnekleri ise başka bir başlık altında inceleyeceğiz.

Japoncada Birleşik Anlatımlar 9 - Zaman Bildiren Ekler

Son olarak zaman bildiren sözcük ve eklerle birleşik ifadeler oluşturmayı öğreneceğiz. Bu konu ile birlikte bitireceğimiz, şu ana kadar öğrendiğimiz birleşik anlatımlar:

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 8 - Seçim, Konu Değiştirme

Bu başlık altında seçim (yoksa, ya da vb.) ve konu değiştirme ifadeleri (bu arada vb.)yapmaya yarayan eklerle birleşik ifadeler kurmayı göreceğiz. Bu ifadeler dışında, aşağıdaki biçimlerde birleşik ifadeler de kurabiliyorduk.

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 7 - Durum ekleri

Bu konuda, Japoncadaki Durum bildiren eklerle birleşik cümleler oluşturmayı göreceğiz. Önce oluşturabileceğimiz birleşik cümleleri hatırlayalım.

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 6 - İlave, Ekleme

Koşul, Neden, Karşıt, Amaç ve Sıralı anlatımları gördük. Bu başlık altında ise, Benzer içerik eklemeye yarayan sözcüklerle anlatıma ilave; ekleme yapmayı öğreneceğiz.

Oluşturabileceğimiz birleşik ifadeler şu şekildeydi:

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 5 - Sıralı Anlatım

Koşul, Neden, Karşıt ve Amaç ilişkilerini gördük. Bu başlık altında ise, Sıralı anlatım ve Benzer içerik eklemeye yarayan sözcükleri öğreneceğiz.

Oluşturabileceğimiz birleşik ifadeler şu şekildeydi:

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 4 - Koşul İlişkisi

Neden, Karşıt ve Amaç ilişkilerini gördük. Bu bölümde ise Koşul İlişkisi olan birleşik cümleleri inceleyeceğiz.
Koşul anlatımını kapsamlı olarak daha önceden işlediğimizden bu konudaki bazı eklerin üzerinde fazla durmayacağım. Ayrıntılı açıklamaları için:
Koşul Anlatımları 1
Koşul Anlatımları 2
Oluşturabileceğimiz birleşik ifadeler şunlardı:

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 3 - Amaç İlişkisi

Birleşik anlatımların ilk konusunda Neden İlişkisini, ikinci konuda Karşıt İlişki birleşik cümle oluşturmayı öğrenmiştik. Bu konuda amaç ilişkisi olan birleşik cümleleri göreceğiz. Önce oluşturabileceğimiz birleşik cümleleri hatırlayalım.

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 2 - Karşıt İlişki

Önceki konuda neden ilişkisi ile birleşik cümle kurmayı öğrenmiştik. Bu konuda "ama, fakat, -e rağmen" benzeri sözcüklerle karşıt ilişkili birleşik cümleler oluşturmayı göreceğiz. Önce kısaca oluşturabileceğimiz birleşik cümle çeşitlerini genel olarak hatırlayalım.

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japoncada Birleşik Anlatımlar 1 - Neden İlişkisi

Japonca'da birleşik cümle kurmak için mutlaka bir bağlama edatı kullanılması gerekir. Bu başlık altında iki veya daha fazla tümce, sözcük veya sözcük öbeklerini birbirine bağlayan bağlaç ve edatları inceleyeceğiz. Bu bağlaç ve edatların sınıflandırmasını ise şu şekilde yapacağız:

1. Neden İlişkisi: 1. tümcenin nedenini bildiren bağlaçlar (-den dolayı, -yüzünden, dolayısıyla vb. )

2. Karşıt İlişki: 1. tümce ile karşıt ilişkiyi bildiren bağlaçlar (ama, fakat, rağmen, lakin vb.)

3. Amaç İlişkisi: Amaç belirten bağıntılı ifadeler (için, amacıyla, şekilde vb.)

4. Koşul Birleşik: Koşul ilişkisi ile tümceleri bağlayan ekler (ise, -nce vb. ifadeler)

5. Sıralı Anlatım: Tümceleri veya sözcükleri sıralayan bağlaçlar (ve, veya, ya da, hem de vb.)

6. İlave: İlk tümceye benzer içerik ekleyen bağlaçlar (sonra, ilaveten, ayrıca, üstelik vb.)

7. Durum Bildiren ekler: Durum belirten sözcükler (-erek, -arak, gibi, haliyle vb.)

8. Seçim: Tümceleri veya adları bağlayan bağlaçlar (ya da, yoksa vb. ifadeler)

9: Konu Değiştirme: Önceki konudan farklı bir konuya geçerken kullanılan sözcükler (bu arada, öyleyse vb.)

10. Zaman Bildiren ekler: -iken, derken, o anda, önce, sonra ve benzeri ifadeler

Japonca Koşul Anlatımları 2 - /nara/, /to/, /temo/

Önceki konuda -tara ve -eba koşul eklerini incelemiştik. Bu konuda kaldığımız yerden devam ediyoruz. Geriye kalan ekler; -nara, -to ve -te mo.

Eğer önceki konuyu okumadıysanız, giriş bölümüne bir göz atmanızı ve oluşturabileceğimiz koşul anlamarını gözden geçirmenizi öneriyorum. (bkz: Japonca Koşul Anlatımları 1)

-nara (なら)

Bu koşul ekinde bilinmesi gereken, ikinci tümcede her zaman kişinin düşüncesini, yargısını bildirmesidir. Fakat, doğal (belirli) sonuç koşulu olarak kullanılamaz. Yani ikinci tümcede, -eba aksine rahatça öneri, istek, emir ifadeleri ile kullanılabilir.
suru → (+) suru nara → (-) shinai nara
samui → (+) samui nara → (-) samukunai nara
kantan → (+) kantan nara → (-) kantan dewa nai nara
gakusei → (+) gakusei nara → (-) gakusei dewa nai nara

1. Dilek Şart (Tahmin, Konuşmacının Yargısı)

明日雪が降るなら、出かけません。
Ashita yuki ga furu nara, dekakemasen.
Yarın kar yağarsa, dışarı çıkmam.

寒いなら、ジャケットを着てください。
Samui nara, caketto o kite kudasai.
Soğuk olursa, ceket giyin.

簡単なら、私もやります。
Kantan nara, watashi mo yarimasu.
Kolaysa, ben de yaparım.

学生なら、図書館に入れます。
Gakusei nara, toshokan ni hairemasu.
Öğrenciyseniz, kütüphaneye girebilirsiniz.

夜になるなら、暗くなる。
Yoru ni naru nara, kuraku naru.
Gece olursa, karanlık olur.

Doğal sonuç/Belirli sonuç işlevinde kullanılmadığını, sadece yargı bildirdiğini söylemiştik. Yerine -to, -tara kullanılabilir.

-to (と)

suru → (+) suru to → (-) shinai to
samui → (+) samui to → (-) samukunai to
kantan → (+) kantan da to → (-) kantan dewa nai to
gakusei → (+) gakusei da to → (-) gakusei dewa nai to

Bu eki sadece doğal sonuç tipi koşullarda kullanabiliriz. Yani, kişinin yargısı, düşüncesi, önerisi, emri ve benzeri ifadeler kesinlikle kullanılmaz. "-se" ekinden ziyade "-nce" ekine benzer. Düşünce değil, sonuç bildirir.
To ekini bir çok yerde kullanabildiğimizi biliyor olmanız gerekir. En genel kullanımı "ve, ile" anlamlarındadır. Fakat koşul anlamında, Türkçedeki "-nce" ekine benzediğini söylebiliriz.
Kolaylık olması açısından bu koşul anlamını, to edatının temel anlamı olan "ve" ile bağdaştırabiliriz. Aşağıdaki örnekleri inceleyin.

1. Doğal Sonuç

雪が降る、寒くなります。
Yuki ga furu to, samuku narimasu.
Kar yağınca (yağar ve), soğuk olur.

二と二を足す、四になります。
Ni to ni wo tasu to, yon ni narimasu
İki ile(ve) ikiyi toplayınca (toplarım ve), dört olur.

夜になる、暗くなります。
Yoru ni naru to, kuraku narimasu.
Gece olunca (olur ve), hava kararır.

2. Neden

窓を開ける、部屋が寒くなりました。
Mado o akeru to, heya ga samuku narimashita.
Pencereyi açınca (açtım ve), oda soğuk oldu.

3. Bilinmeyen Olay, Keşif

家に帰る、だれもいませんでした。
Ie ni kaeru to, daremo imasen deshita.
Eve dönünce (döndüm ve), kimse yoktu.

4. Zaman/-iken

テレビを見ている、電話がなりました。
Terebi o mite iru to, denwa ga narimashita.
Televizyon izlerken (izliyorum ve), telefon çaldı.

5. Sıralı Anlatım (-to ekinin asıl işlevidir, koşul anlamı taşımaz)

かれはジャケットを着る、出ていきました。
Kare wa jaketto o kiru to, dete ikimashita.
O ceketini giydi ve çıkıp gitti.

-te mo, -de mo (ても、でも)

Bu koşul biçimi sözcüğün -te çekimine mo edatı eklenmesiyle oluşturulur. Bildiğiniz üzere mo eki Türkçedeki De bağlacına karşılık geliyordu.

Öyleyse, bu biçimin anlamı "-sa da, olsa da" ifadelerine benzer diyebiliriz. Diğer koşul eklerine göre anlaşılması kolay bir ektir.
suru → (+) sutte mo → (-) shinakute mo
samui → (+) samukute mo → (-) samukunakute mo
kantan → (+) kantan demo → (-) kantan de nakute mo
gakusei → (+) gakusei demo → (-) gakusei de nakute mo

明日雪が降っても、出かけません。
Ashita yuki ga futte mo, dekakemasu.
Yarın kar yağsa da, dışarı çıkarım.

寒くても、ヒーターを使いません。
Samukute mo, hi-ta o tsukaimasen.
Soğul olsa da, ısıtıcı kullanmam.

学生なら、図書館に入れます。
Gakusei demo, toshokan ni hairemasen.
Öğrenci olsa da, kütüphaneye giremez.

簡単でも、できません。
Kantan demo, dekimasen.
Kolaysa da, yapamam.

Bu ek; donna ni, ikura (her ne kadar), tatoe (öyle olsa bile, örneğin) gibi ifadelerle sıkça kullanılır.

どんなに食べても、太りません。
Donna ni tabete mo, futorimasen.
Her ne kadar yesem de, kilo almam.

Böylelikle koşulların sonuna gelmiş bulunuyoruz. Koşul ekleri gördüğünüz gibi birleşik ifadeler yaratmaya da yarıyor. Bu sebeple, Birleşik Anlatımlar konusunda koşul ifadelerini tekrar hatırlayacağız.

turkcejaponca.blogspot.com

Japonca Koşul Anlatımları 1 - /tara/ ve /ba/

Japoncada koşul anlamı veren ekler, Türkçedeki koşul kipi olan "-se,-sa" ve "ise", "-nce"  eklerinin anlamlarını kapsar. Japoncada koşul anlatımları fiil, sıfat ve ad ile birlikte kullanılabilir. Bu konuda benzer anlamlara gelen -tara (-dara), -(e)ba, -nara, -to, -te mo (-de mo) eklerini inceleyeceğiz.

Yukarıdaki ekler birbirlerine anlamca hayli benzediğinden, farklarını kavrayabilmemiz için öncelikle bu eklerle oluşturmamız mümkün olan çeşitli koşul ifadelerini Türkçe olarak görmekte fayda var. Böylece hangi eki hangi koşul ifadesiyle kullanabileceğimizi daha iyi kavrayabileceksiniz. Şimdi öğreneceğimiz eklerle kullanacağımız koşul (ve koşul benzeri) ifadeleri görelim:

Japonca Sıfat Listesi: Temel i-Sıfatlar


Bu konuda en temel i-sıfatları inceleyeceğiz. Sıfat çekimleri, kullanımları için Sıfatlar konusunu gözden geçiriniz.

Bildiğiniz üzere sıfatlar i-sıfatlar ve na-sıfatlar olarak ikiye ayrılıyordu. İ-sıfatlarla ilgili unutulmaması gereken bir kaç husus;

  •  i-sıfatlar ismi nitelerken, yani sıfat tamlaması yaparken sonundaki i ile birlikte kullanılıyordu. 
  • Geçmiş, olumsuz ve benzeri çekimlere girdiklerinde ise sıfat sonundaki i düşüyordu.
  • i-sıfatlar, yüklem olduklarında düz biçim olan da (だ) bildirme edatını almıyordu.
  • Kibar biçim olan bildirme edatı desu (です) ise i-sıfatlarla kullanılabiliyordu.
Şimdi JLPT 4 Seviyesi, temel i sıfatları, ilgili kanjilerini inceleyelim:

Yeterlilik Bildiren Anlatımlar

Yeterlilik anlatımları, bir hareketin, olayın veya durumun gerçekleştirilebileceğini, ve mümkünlüğünü belirten cümlelerdir. Japoncada da yeterlilik anlamı, Türkçedeki gibi bir kaç şekilde elde edilebilir. Şimdi bu biçimleri inceleyelim:

1. koto ga dekiru/dekimasu ことができる/きます


Dekiru できる kelimesi aslında Suru する (Yapmak) fiilininin yeterlilik çekimidir. "Yapabilmek" veya "mümkün" anlamına gelir. Koto こと, ise "şey" anlamına gelir. Bu kalıp ise sadece fiillerin sözlük biçimiyle kullanılır, "-mak mümkündür" anlamına gelir.

suru koto ga dekimasu: yapmak mümkündür, yapabilir(im)

トルコ語を話すことができます
Torukogo o hanasu koto ga dekimasu.
Türkçe(yi) konuşmam mümkündür. (Türkçe konuşabilirim.)

この電車で東京へ行くことができますか
Kono densha de Tokyou e iku koto ga dekimasu ka?
Bu tren ile Tokyo'ya gitmek mümkün mü?

みちこはピアノを弾くことができる
Michiko wa piano o hiku koto ga dekiru.
Michiko(nun) piyano çalması mümkündür.

Bu kalıpla oluşturulan cümleler olumsuz veya soru cümlesi yapıldığında, koto ga dekiru yerine koto wa dekiru kullanmak mümkündür.

トルコ語を話すことはできません
Torukogo o hanasu koto wa dekimasen.
Türkçe(yi) konuşmam mümkün değildir.

この電車で東京へ行くことはできますか
Kono densha de Tokyou e iku koto wa dekimasu ka?
Bu tren ile Tokyo'ya gitmek mümkün mü?

Daha önceki konularda gördüğümüz üzere, suru fiili isimlere eklenerek farklı bir fiil oluşturabiliyordu. (alışveriş yapmak vb.) Bu şekilde oluşturulan fiillere bu yeterlilik kalıbını eklemek istediğimizde, sadece suru fiilini dekiru fiiline çevirmemiz yeterli olacaktır. "Alışveriş yapmak" anlamına gelen "kaimono suru" (買物する) fiiliyle bu duruma bir örnek verelim:

今日は買物することができます
Kyou wa kaimono suru koto ga dekimasu.
Bugün alışveriş yapmam mümkündür.

今日は買物できます。
Kyou wa kaimono dekimasu.
Bugün alışveriş yapmam mümkündür. (Bugün alışveriş yapabilirim.)

Dekiru fiilini addan sonra koyabilmemizi mümkün kılan bir kural daha vardır. Eğer fiil, nesnesi ile doğrudan ilgili ise dekiru, ga edatı が vasıtasıyla, bir addan sonra kullanılabilir.

トルコゴを話すことができます
Torukogo o hanasu koto ga dekimasu.
Türkçe(yi) konuşmam mümkündür. (Türkçe konuşabilirim.)

Üstteki örneğe bakarsak, konuşmak ve Türkçe birbiriyle yakından ilgilidir diyebiliriz. Yani konuşmak fiili bu  cümlede zaten Türkçe (Torukogo) nesnesi ile kullanılabilecek bariz bir ifade olduğundan, Türkçe (Torukogo) nesnesine doğrudan dekiru fiilini getirebiliriz.

トルコ語ができる
Torukogo ga dekiru.
Türkçe(yi) konuşmam mümkündür. (Türkçe konuşabilirim.)

Bu duruma bir örnek daha verelim:

みちこはピアノができます
Michiko wa piano ga dekimasu.
Michiko piyano çalabilir.

Koto ga dekiru kalıbı ile yeterlilik anlamı ~mümkündür biçiminde dolaylı şekilde verilmektedir. Japonca'da da Türkçedeki gibi doğrudan yeterlilik şekli, yeterlilik çekimi ile türetilir.


2. Fiillerin Yeterlilik Çekimi


Bu çekim doğrudan yeterlilik bildiren çekimdir. Türkçedeki "-ebilmek" ekinin Japonca karşılığıdır diyebiliriz. Daha önce, fiil çekimleri konusunda yeterlilik çekimini elde etmeyi öğrenmiştik. Eğer yeterlilik çekimli fiil oluşturmayı henüz öğrenmediyseniz, bu konuyu okumaya başlamadan önce, mutlaka Yeterlilik Çekimi konusunu gözden geçirin.

Yeterlilik çekimli fiiller,

  • 1. grup fiiller için sözlük çekimi sonundaki -u yerine -eru,
  • 2. grup fiiller için sözlük çekimi sonundaki -ru yerine -rareru,
  • 3. grup fiillerde ise, Kuru için Korareru, Suru için Dekiru,
şeklinde elde ediliyordu. Bu biçimde dikkat etmemiz gereken, nesnelerin sadece O を edatıyla değil, GA がが edatıyla da belirtilebilmesidir. Şimdi bu fiiller ile örnekler verelim.

トルコ語がはなせます。
Torukogo ga hanasemasu.
Türkçe konuşabilirim.

Yukarıdaki cümleyi "Torukogo o hanasemasu" şeklinde de yazabilirdik.

みちこはピアノを弾けます
Michiko wa piano ga hikemasu.
Michiko piyano çalabilir.

この電車で東京へ行けますか
Kono densha de Tokyou e ikemasu ka.
Bu tren ile Tokyo'ya gidebilir miyim?

漢字が書ける
Kanji ga kakeru.
Kanji yazabilirim.

かれはトルコに行けませんでした
Kare wa Toruko ni ikemasen deshita.
O Türkiyeye gidemedi.

Japonca Edatlar (İlgeçler) Kapsamlı Liste

Bu konuda Japonca'da kullanılan başlıca edatların (ilgeç) kapsamlı listesini ve en yakın Türkçe karşılıklarını inceleyeceğiz. Daha kapsamlı açıklamaları ve örnekleri için Edatlar konusunu gözden geçirin. Konu listesine buradan erişebilirsiniz.

Japon Kültürü ve Japonya'nın İlginç Yanları

Japon kültür ve adetleri bazı yönleriyle Türk kültür ve adetlerine bir hayli benzerken, bazı yönleriyle de tamamen ayrılmaktadır. Bu yazıda Japon örf ve adetlerini, halka açık yerlerde yapılması hoş görülmeyen davranışları ve yazının sonlarına doğru da Japon Kültürünün hayli ilginç yanlarını inceleyeceğiz. Bebek sumo güreşleri ve kapsül oteller gibi...

Japonya'da Festivaller, Bayramlar ve Özel Günler

Festivaller, özel günler ve bayramlar Japon kültürünün önemli bir parçasıdır. Bu konuda en önemli festivalleri inceleyeceğiz. Fakat bahsedeceğim festivallerin ulusal olduğunu ve Japonya'da bunların dışında da pek çok ilgi çekici yerel festival bulunduğunu belirtmeliyim. Şimdi, tarih sırasına göre bu günleri görelim.


Shogatsu - Yeni Yıl ve Yeni Yıl Tatili (1 Ocak)


Shogatsu Festival
Yeni yıl günü, Japonya'daki en önemli tatildir. Yeni yılda, iş yerleri genel olarak 1 Ocak - 3 Ocak arası çalışmaz. Japonya'da yeni yıl, yeni bir başlangıcı sembolize eder ve kişinin tüm yükümlülüklerini yeni yıl sonuna kadar gerçekleştirmesi beklenir. Bu sebeple geride bırakılan yılı, endişeleri ve bütün sıkıntıları unutmak için Bonenkai adı verilen eğlenceler düzenlenir.

Japonlar özel günlerde, o güne ait semboller taşıyan yemekler yerler. Örneğin yeni yılda yenen ve Toshikoshi Soba adı verilen noodle (uzun erişte) uzun bir yaşamı simgeler.

Bu günde genel olarak şans getirmesi için tapınak ve mabetler ziyaret edilir. Bu amaçla en çok ziyaret edilen tapınak Meiji Tapınağıdır. Sadece üç günlük yeni yıl tatili süresince milyonlarca kişi bu tapınağı ziyaret eder. Ayrıca, yeni yıl gecesi çalınan çan bu tapınakta en çok ilgi gören şeylerden biridir.



Seijin no Hi 成人の日 - 20. Yaş Yetişkinliğe Adım Atma Günü (Ocak Ayının 2. Pazartesi Günü)

Seijin no Hi - Ergenlikten kurtulan Japonların bayramı
20 yaşına giren gençlerin yetişkin olarak kabul edilmesinin kutlandığı gündür. Erkekler takım elbiseyle, kızlar ise kimonolarıyla yerel olarak düzenlenen kutlamalara katılırlar.
Aynı zamanda bu yaş; alkol almak, sigara içmek ve oy vermek için gerekli olan azami yaş sınırını temsil eder. 



Setsubun Festival Setsubun 節分 - Kış Mevsiminin Son Günü (3 Şubat)


Kış mevsiminin son günü kabul edilen bu gün, Japon kültürünün oldukça ilginç yönlerini yansıtır. Soya Fasulyesiyle İblis Kovalama Günü (?) de denilebilir.

Bu günün gecesinde insanlar "Oni wa soto!" (İblis dışarı) ve "Fuku wa uchi!" (İyi şans içeri) diye bağırarak evin avlusuna doğru soya fasulyesi fırlatırlar. Bunu kötü şans getirdiklerine inandıkları, Oni olarak adlandırdıkları görünmez iblisleri kovmak için yaparlar. Bu kadarla yetinmeyip, bütün iblisleri kovaladıktan sonra yaşları kadar kavrulmuş soya fasulyesi yerler.

Bizzat yaptığım bu fasulye firlatma ve yeme eylemlerinden pek keyif aldığımı söylebilirim. Bazı bölgelerde çeşitli iblis kostümleri giyilerek kutlanan bu günde, babalar iblis maskesi takarak çocuklarını korkutur. Açıkçası bunun neden yapıldığını pek anlayamadım. Bu festival ilk bakışta çocukların sevebileceği bir etkinlik gibi görünse de, aslen yetişkinlerin stres ve sıkıntıdan arınmasını sağlamak için ortaya atılmış olabileceğini düşünüyorum. 

Bu günden sonra ilkbaharın ilk günü olarak kabul edilen, Risshun 立春 gelir. Önceki güne göre pek sönük bulduğum bu günde kaydadeğer bir etkinlik yapılmaz. Marketlerde önceki günden ellerinde kalan fasulyeleri ucuza alabilirsiniz.

Setsubun Oni
Setsubun Festivalinden bir görüntü: Oni (iblis) kıyafeti ile gösteri yapan bir kişi


Kenkoku-kinenbi 建国記念日- Milli Kuruluş Günü (11 Şubat)

İlk Japon İmparatoru Jinmu
M.Ö 11 Şubat 660 tarihinde Japon İmparatorluğunun kurulduğu, ilk ve efsanevi imparator Jinmu'nun tahta çıktığı gün, Japonya Ulusal Kuruluş Günü olarak kutlanmaktadır. Bu gün, aynı zamanda geleneksel Güneş Esaslı (Lunisolar) takvimde yıl başı gün olarak kabul edilmiştir. Bu mitolojik tarih, geçmişten beri çeşitli adlar ile kutlanmış, 1966 yılında da Kuruluş Günü olarak kabul edilmiştir. Resmi tatildir.

Resimde Imparator Jimmu ve onun simgeleşmiş yayıyla birlikte çizilmiş, 19. yüzyıla ait bir eseri görebilirsiniz.

Hina Matsuri
Hina Matsuri 雛祭り - Kız Festivali/Bebek Festivali (3 Mart)

Kız çocuklarına mutlu ve başarılı bir hayat dilemek için yapılan bu festivalde aileler çocuklarına çeşitli bebekler alarak, onları evde sergilerler. Aslında Çin kaynaklı olan bu festivalde, kişinin kötü şansının bebeklere geçtiğine inanılır. 
Bu günde, ailece tatlı sake içilir ve sushi yenir. Resmi tatil değildir.


Shunbun no Hi 春分の日 - İlkbahar Gündönümü (20 Mart/21 Mart)

Canlılara ve doğaya olan sevgi ve saygının resmi tatile dönüşmüş hali. Genelde hayatını kaybetmiş yakınların mezarları ziyaret edilir.

Showa no Hi 昭和の日 - Showa Günü (29 Nisan) - Altın Hafta

Shouwa olarak bilinen Japon İmparatoru Hirohito'nun doğum günü olarak kutlanan bu gün 1989'da Onun ölümüyle birlikte, Yeşil Günü (Midori no Hi) olarak kutlanmaya başlanmıştır. Daha sonra Yeşil Günü 4 Mayıs'a alınmıştır. Showa Günü, Altın Hafta olarak adlandırılan uzun resmi tatilin başlangıcıdır.

Kenpo Kinenbi  憲法記念日 - Anayasa Günü (3 Mayıs) - Altın Hafta

1948 Savaş sonrası anayasanın yürürlüğe girmesi sebebiyle kutlanan bu gün, Showa Günü ile başlayan ve 29 Nisan-5 Mayıs arası süren Altın Hafta'ya dahildir.

Kodomo no Hi こどもの日- Çocuk Bayramı (5 Mayıs) - Altın Hafta

Altın Haftanın son günü olan bu gün, her ne kadar çocuk bayramı olarak kutlansa da, aslında erkek çocuklarına yöneliktir. Evler Samuray giyisileri ve aletleriyle donatılır ve erkek çocuklar koinobori denilen uçurtmaları uçurur.

Kodomo no hi - Japon Çocuk Bayramı
Bu bayramın önemli özelliklerinden biri de aslen Çin festivali olan, bir hayli ilginç Duanwu Festivalinin (Ejderha gemisi - Dragon Boat Festival) Japon varyasyonu ile birlikte kutlanmasıdır.

Bir hayli ilginç bir ayrıntı da, kızlar günü resmi tatil değilken, erkek çocuklara yönelik olan bu gün resmi tatildir. 







Tanabata 七夕 - Yıldız Festivali (7 Temmuz)

Tanabata FestivalBir Çin destanına göre Altair  ve Vega adı verilen ve birbirleriyle samanyolu ile ayrılan yıldızların buluşma günüdür. Bu yıldızlara Japonca'da Orihime ve Hikobishi adı verilir. Japonlar bu günde, dileklerini bir kağıt parçasına yazar ve bambu ağaçlarına asarlar. Bazı yerlerde Ağustos ve Temmuz aylarında kutlanan bu festivallerden en büyükleri Ağustos ayında Sendai bölgesinde, Temmuz ayında ise Tokyo bölgesinde gerçekleşir.

Söz konusu Çin destanının hikayesi de şöyledir:
Gökyüzü tanrısının kızı Prenses Orihime, babası için güzel giyisiler dikermiş. Babası da, kızının büyük uğraşı ile diktiği bu elbiseleri çok beğenirmiş. Fakat Orihime, Babasına bu güzel giysileri dikebilmek için o kadar çalışırmış ki, hiç bir zaman gönlüne göre biriyle tanışamayacağını ve aşık olamayacağını düşünürmüş. Kızının bu durumuna üzülen Gökyüzü Tanrısı Tentei, kızı için Samanyolu'nun diğer tarafından, sığır çobanlığı yapan Hikobishi'yi bulmuş. İkisi tanıştıkları anda birbirlerine aşık olmuşlar, ve hemen sonrasında evlenmişler. Fakat evlendikten sonra ne Orihime Teinei için elbise dikmiş, ne de Hikoboshi sürüsüyle ilgilenmiş. Sorumluluklarını boşveren çifte çok sinirlenen Gökyüzü Tanrısı Teinei, iki aşığı Samanyolu ile ayırmış ve görüşmelerini yasaklamış. Fakat Orihime o günden sonra hiç bir zaman aynı olmamış. Bunu görüp üzülen Teinei, sorumluluklarını gerçekleştirip, çok çalışıp çok elbise diktiği taktirde, Orihime'nin, Hikoboshi ile 7. ayın 7'sinde görüşmesine izin vermiş.

Bunun üzerine Orihime çok çalışmış, çok elbise dikmiş... ve sonunda 7. Ayın 7'si gelmiş. Fakat aşıklar ilk kez buluşmaya gittiklerinde görmüşler ki, birbirlerini ayıran nehri geçmek için köprü yok.  Orihime öylesine ağlamış ki, ağıtlarını duyup üzülen bir kuş sürüsü gelmiş ve kanatlarıyla nehrin üzerinde köprü yapmaya söz vermişler.

Eğer Tanabata, Yıldız Festivali Gününde yağmur yağarsa kuşların kanatlarından köprü yapmak için gelemediklerine, aşıkların buluşmak için ertesi seneyi beklemeleri gerektiğine rivayet edilir.

Umi no Hi 海の日 - Deniz Bayramı (Temmuz Ayının 3. Pazartesi Günü)

Okyanus ve Denize şükran ve saygı amaçlı kutlanır ve resmi tatildir. Imparator Meiji'nin 1876 yılında Hokkaido'dan gemi vasıtasıyla dönüşü sonucu kutlanmaktadır.

Keirou no Hi 敬老の日 - Yaşlılara Saygı Günü (Eylül Ayının 3. Pazartesi Günü)

Japon kültür ve adetlerinde yaşlılara saygının önemli bir yeri vardır. Bu günde yaşlılar ziyaret edilir ve uzun ömürleri kutlanılır.

Shuubun no Hi 秋分の日 - Sonbahar Gündönümü (23 Eylül)

Ataları ve ölenleri anma günüdür. Mezarlar ziyaret edilir ve ölenler onurlandırılır.

Taiiku no Hi 体育の日 - Sağlık ve Spor Günü (Ekim Ayının 2. Pazartesi Günü)

1966'dan beri kutlanan bu gün sağlam kafanın sağlam vücutta bulunmasın kutlanmasıdır. 1964 Tokyo Olimpiyatları yıldönümü olarak kutlanmaya başlanmıştır.

Bunka no hi 文化の日 - Kültür Günü (3 Kasım)

1946'da Anayasa Duyurusu yapılmasının yıldönümü olarak kutlanmaya başlanmıştır. Barış ve özgürlük kutlanır ve çeşitli kültürel etkinlikler düzenlenir.

Kinrou Kansha no Hi  勤労感謝の日 - İşçilere Şükran Günü (23 Kasım)

Çalışan ve emekçilere saygı ve şükran amacıyla kutlanır.

Tennou Tanjoubi 天皇誕生日 - İmparatorun Doğum Günü (23 Aralık)

23 Aralık'ta doğan Imparator Akihito'nun doğum günü resmi tatil olarak belirlenmiştir.

Omisoka 大晦日 - Yılın Son Günü (31 Aralık)

Yılın ilk günü en önemli gün ise, Yılın son günü en önemli ikinci gün olarak kabul edilir. 

Bunların dışında Japonya'da pek çok renkli ve ilgi çekici festivaller ve özel günler bulunmaktadır. Hepsini yazmak için hayatımın önemli bir kısmını harcamam gerektiğinden bu yazımı burada sonlandırıyorum. 

Kanji Hakkında Temel Bilgiler ve Bilmeniz Gereken JLPT5 Kanjiler

Japonca KanjiKanji (漢字, Hiragana ile かんじ) Japonca'ya 6. yüzyılda Çince'den geçmiş yazı karakterleridir. Bu karakterler Japon diline Çince okunuşları (Onyomi) ve kelime anlamlarının Japonca'da zaten varolan kullanışları (Kunyomi) olarak iki telaffuz biçimiyle girmiştir.

Japon öğrenciler, 9 yıllık temel eğitimleri sonunda, Japonya Eğitim Bakanlığınca belirlenmiş olarak, 1945 adet kanji öğrenmiş olurlar. Bu 1945 karakter, günlük hayatta kullanılan yazı karakterleridir ve Jouyou olarak adlandırılır. Bunun dışında 983 adet Kişi İsimleri Kanjileri, ve yaklaşık 5000 tane de nadir olarak kullanılan Kanji bulunur. Bilinen tüm Kanjilerin sayısı artık kullanılmayan karakterlerle birlikte onbinleri bulmaktadır.

Kanji, Hiragana ve Katakana'ya göre bambaşka bir sisteme sahiptir. Her bir Kanji bir ses değil, başlı başına bir kavramı karşılar.

Bütün Kanjiler birer sınıflandırma radikaline sahiptirler. Çoğu zaman radikal, Kanji'nin anlamını kısmen de olsa bildirir. Örneğin, 鮪, 鮭 ve 鯖 Kanjilerine baktığımızda üçünün de sol kısmının 魚 karakterinden oluştuğunu görebiliriz. Şimdi anlamlarını inceleyelim:

魚 (sakana) balık anlamına gelir.

鯖 (saba) uskumru anlamına gelir.

鮭 (sake) somon balığı anlamına gelir.

鮪 (maguro) ise orkinos (ton balığı) anlamındadır.

Gördüğünüz gibi ilk Kanji'nin balık anlamını taşıdığını biliyorsanız, diğer kanjileri bilmiyor olsanız bile, içlerinde "balık" radikali taşıdıklarından, balık ile ilgili bir anlam taşıyabileceği çıkarımına varabilirsiniz.

Şimdi Temel seviye Kanjilerden bazılarına göz atalım. Bu liste JLPT N5 seviyesi Kanjileri içerir:

Kanji Onyomi Kunyomi Anlam
an yasu[i] ucuz, emniyet(güvenlik)
ichi, itsu hito-, hito[tsu] bir
IN no[mu] içmek
U, YUU migi sağ
U ame yağmur
EKI istasyon
EN maru[i] yuvarlak, çember, Yen(para)
KA hi ateş
KA hana çiçek
KA, GE shita, shimo, sa[geru], o[rosu], ku[daru] alt, aşağı
KA nani ne, hangi, kaç
KAI, E a[u] buluşmak, toplanmak, uymak, toplum
GAI, GE soto, hoka, hazu[reru], hazu[su] dış, diğer, bağlantıyı kesmek
GAKU mana[bu] okul, bilim, öğreti
KAN, KEN aida zaman, aralık
KI, KE ruh
KYUU, KU kokono[tsu], kokono- dokuz
KYUU yasu[mu] dinlenmek
GYO sakana, uo balık
KIN, KON kane altın, para, metal
KUU sora, a[keru], kara gökyüzü, özgür olmak, boşluk
GETSU, GATSU tsuki ay(dünyanın uydusu), ay(tarih)
KEN mi[ru], mi[eru], mi[seru] görmek(bakmak), görünmek, göstermek
GEN, GON i[u] söylemek, sözcük
KO furu[i] eski, kullanılmış
GO itsu[tsu], itsu- beş
GO, KOU ato, oku[reru], nochi sonra, sonrasında, arka, arkada kalmak
GO öğle (P.M)
GO kata[ru], kata[rau] sözcük, konuşmak
KOU okul
KOU, KU kuchi ağız
KOU i[ku], yu[ku], okona[u] gitmek, yürümek, yapmak, yürütmek
KOU taka[i], taka[maru], taka[meru] yüksek, pahalı, artırmak, adet
KOKU kuni ülke
KON, KIN ima şimdi
SA hidari sol
SAN mit[tsu], mi- üç
SAN yama dağ
SHI yo[ttsu], yu[tsu], yo-, yon- dört
SHI, SU ko, (kodomo) çocuk
JI mimi kulak
JI toki saat, zaman
SHICHI nana[tsu], nana-, nano- yedi
SHA kuruma araba, tekerlek
SHA yashiro tapınak, toplum
SHU te el
SHUU - hafta
JUU, JI too, to- on, çapraz
SHUTSU da[su], de[ru] terketmek, çıkmak, çıkarmak
SHO ka[ku] yazmak
JO, NYO onna, me kadın, dişi
SHOU chii[sai], ko-, o- küçük
SHOU suko[shi], suku[nai] biraz
SHOU, JOU ue, kami, a[geru], a[garu] üst, yukarı
SHOKU ta[beru], ku[ru], ku[rau] yemek
SHIN atara[shii], ara[ta], nii- yeni
JIN, NIN hito kişi, insan
SUI mizu su
SEI, SHOU i[kiru], u[mu], ha[yasu], nama, ki yaşamak, doğmak, büyümek, ham
西 SEI, SAI nishi batı
SEN kawa nehir
SEN chi bin (sayı)
SEN saki önce, gelecekte
ZEN mae önce
SOKU ashi, ta[riru], ta[su] ayak, bacak, yeterli olmak, eklemek
TA oo[i] çok
DAI, TAI ou[kii], oo[i] büyük, çok
DAN, NAN otoko erkek
CHUU naka iç, içeri, orta, ortada
CHOU naga[i] uzun, önder
TEN ame, ama gökyüzü
TEN mise dükkân
DEN elektrik
DO, TO tsuchi yer, toprak
TOU higashi doğu
DOU michi yol, cadde
DOKU yo[mu] okumak
NAN minami güney
NI futa[tsu], futa- iki
NICHI, JITSU hi, -ka gün, güneş
NYUU hai[ru], i[ru], i[reru] girmek, sokmak, yerleştirmek
NEN toshi yıl, sene
BAI ka[u] satın almak
HAKU, BYAKU shiro[i], shiro beyaz
HACHI yat[tsu], ya[tsu], ya-, you- sekiz
HAN naka[ba] yarım, orta
HYAKU yüz (sayı)
FU chichi baba
BUN, BU, FUN wa[keru], wa[kareru], wa[karu] bölüm, dakika, bölmek, anlamak
BUN, MON ki[ku], ki[koeru] duymak, dinlemek, sormak
BO haha anne
HOKU kita kuzey
BOKU, MOKU ki, ko ağaç, odun
HON moto kitap, köken, temel
MAI her, her bir, hepsi
MAN, BAN on bin, hepsi, çok
MEI, MYOU na isim, ün
MOKU me göz
YUU tomo (tomodachi) arkadaş
RAI ku[ru], kita[ru], kita[su] gelmek
RITSU ta[tsu], ta[teru] durmak, ayakta durmak, kurmak
ROKU mutt[su], mu[tsu], mu, mui altı
WA hanashi, hana[su] konuşma, konuşmak, hikaye, speech, to talk, muhabbet

Katakana Yazı Karakterleri

Katakana, Kanji adı verilen Çince yazı karakterlerinin bazı bölümlerinin kullanılmasıyla oluşturulmuş yazı sistemidir. Japonca'da yabancı kökenli sözcükler Katakana ile yazılır. Katakana yazı sisteminin Japonca'daki kullanımları şunlardır:
  • Yabancı kökenli sözcükler, Yabancı özel isimler (isim, şehir, ülke)
  • Bitki, hayvan, maden isimleri genelde Katakana ile yazılır.
  • Sıradışı, pek bilinmeyen Kanji karakterlerin yerine Katakana kullanılabilir.
  • Ses temsil eden kelimelerde kullanılır. (Hayvan sesi, Esneme, öksürme ve benzeri sesler)
Katakana sisteminde uzun sesliler "ー" semboluyle gösterilir. Buna örnek olarak; 
Bira anlamına gelen ve yabancı kökenli bir sözcük olan Biiru, Katakana karakterlerle; ビール (biーru) olarak ifade edilir.

Hiragana karakterlerinin her biri Katakana olarak ifade edilebilir. Katakana karakterler aşağıdaki tablodaki gibidir:

Katakana alfabesi

Yumuşak ve Birleşik heceler de Hiragana ile aynı şekilde oluşturulur:

Katakana alfabesi

Hiragana Yazı Karakterleri

Hiragana, Japonca'da kullanılan üç yazı sisteminden bir tanesidir. Tekil sessiz olan ん dışında bütün karakterler birer heceyi temsil eder.
Günümüzde kullanılan 46 temel Hiragana karakteri mevcuttur. Bu karakterler:
  • 5 sesli,
  • 40 sesli-sessiz birleşimi hece,
  • 1 de tekil sessiz olan ん (-n) karakterinden oluşur.
Hiragana genelde 5x10 biçimindeki tabloda gösterilir. İlk sırada sesli harfler, onları takiben sessiz harflerlerle birleştirilmiş biçimleri yer alır. Bu sıralama genelde a, ka, sa, ta, na, ma, ma, ya, ra, wa, ve n şeklinde ifade edilir.

Aşağıdaki şekil, Japonya'da, okullarda yazı karakterleri öğretilirken gösterilen en yaygın tablo olduğundan bu şekli kullanmayı tercih ettim. Gördüğünüz gibi en sağdaki sütunda sesli harfler, onları takip eden yatay dizinlerde sessiz harflerle birleştirilmiş heceler yer alıyor.

Hiragana
En sağdaki sütunda a, i, u, e, o seslileri, onları takip eden dizinlerde k~ s~ t~ n~ h~ m~ y~ r~ w~ ve n yer almakta


Bu karakterler hakkında bilmeniz gereken bazı  hususlar:

1. Bazı karakterlerin okunuşu farklıdır:
  • T~ sütunundaki ~i hecesi /CHI/ (çi) olarak, ~u hecesi ise /TSU/ olarak telaffuz edilir.
  • H~ sütunundaki /HU/ karakteri aynı zamanda /FU/ olarak da kullanılır. Telaffuz olarak /HU/ ile /FU/ arasında bir sestir.
  • S~ sütunundaki ~i hecesi /si/ olarak değil, /SHI/ (şi) şeklinde telaffuz edilir.

2. Bazı edatlar (ilgeçler) farklı sese sahip karakterlerle ifade edilir:
  • Japonca'da çokça kullanılan Wa edatı わ (WA) karakteri ile değil, は (HA) karakteriyle yazılır, fakat /WA/ olarak telaffuz edilir.
  • Diğer bir edat E edatı え (E) karakteri ile değil, へ (HE) karakteriyle yazılır, /E/ diye telaffuz edilir.
  • Nesne belirten edat O edatı ise お (O) karakteri ile değil, を (WO) karakteriyle yazılır, /O/ olarak telaffuz edilir. を karakteri sadece bu edat görevinde kullanılır.

3. Bazı karakterler özel durumlarda kullanılır:
  • ん (-n) karakteri tekil sessiz karakter olarak adlandırılır, kelimelerin başında kullanılamaz.
  • /YA/, /YU/ ve /YO/ ve /TSU/ karakterlerinin küçük halleri bulunmaktadır. Normal boyutlarının yaklaşık %40'ı büyüklükte yazılırlar. (や-ゃ, ゆ-ゅ, よ-ょ, つ-っ)
  • İki hece arasındaki duraklama (ses tekrarı) küçük /TSU/ (っ) karakteriyle gösterilir. Bu durumu en alt kısımda detaylı olarak açıkladım.
  • Küçük /YA/ ゃ, /YU ゅ, /YO ょ karakterleri birleşik heceler oluşturmak için bazı karakterlerden sonra kullanılır. Bu durumu da hemen aşağıda inceleyeceğiz.

Yumuşak (G~,Z~,D~,B~), Sert (P~) ve Birleşik (~ya, ~yu, ~yo) Heceleri

  • Yukarıdaki tablodaki karakterleri temel alınarak yumuşak, sert ve birleşik heceler oluşturulur. 
KA か, SA さ, TA た, HA は  sütunlarındaki karakterler yumuşatılarak 
GA が, ZA ざ, DA だ, BA ば  seslerine dönüştürülür.

Gördüğünüz gibi yumuşatma karakterin sağ üst kısmına Tırnak İşaretine (") benzeyen bir sembol eklenerek yapılır.
  • H~ sütunundaki karakterlerin sağ üstüne baloncuk sembolü koyularak P~ sesleri elde edilir. 
HA は,  HI ひ,  HU ふ,  HE へ,  HO ほ
PA ぱ,   PI ぴ,  PU ぷ,   PE ぺ,  PO ぽ

Gördüğünüz gibi HA, HI, HU, HE, HO (°) ile P~ halini alıp sertleşir,
HA, HI, HU, HE, HO (") sembolü eklendiğinde yumuşayıp B~ sesine dönüşür.


"Baloncuk" benzetmesini kasıtlı olarak yaptım. Bu sembol eklendiğinde P~`ye dönüşen H~ hecesini, baloncuk patlama sesi, (*pop*) ile bağdaştırarak aklınızda tutabilirsiniz.
  • ya (ゃ) yu (ゅ) yo (ょ) karakterlerinin küçük halleri, MI み, HI ひ, NI に, CHI ち, SHI し, KI き sesleri ve onların yumuşatılmış sesleriyle birleşebilir.
Bahsettiğim bütün bu durumları alttaki tabloda görebilirsiniz. 

Hiragana yazı karakterleri
Sağ tarafta yumuşatma sol tarafta ise birleşik heceleri görüyoruz.


Küçük Tsu Karakteri: "っ"

İki hece arasındaki duraklama (ses tekrarı) küçük Tsu っ karakteriyle ifade edilir.
Türkçe'den örnek vermek gerekirse "Takke" sözcüğünde heceler arasında k sesi tekrarı var dersek:

Takke
たっけ
(ta)+(küçük tsu)+(ke)

Ta ve Ke arasına "っ" koymasaydık, Take (たけ) yazmış olurduk.

Bu konu burada bitti. Katakana karakterleri de Hiragana aynı seslere sahiptir. Hatta bazıları, Hiragana karşılıklarına oldukça benzer. Fakat, Katakana daha sert ve köşeli hatlara; dolayısıyla daha basit bir görünüme sahiptir. Tavsiyem; Hiragana ve Katakanayı birlikte öğrenip, her hecenin Hiragana/Katakana karşılıklarını birbirleriyle ilişkilendirerek aklınızda tutmanız.

Nasıl Ezberlerim?

Aslında bu sorunun yanıtını siz de biliyorsunuz. İlkokulda alfabeyi nasıl öğrendiyseniz, aynı şekilde elinize kağıt kalem alın ve her bir karakteri kafanıza kazınana kadar alt alta yazın.

Alternatif olarak, "mnemonic" ya da "hikaye" yöntemlerini de deneyebilirsiniz. Açıkçası, mnemonic'lerin (yazı karakterlerine şekilce benzeyen akılda kalıcı görseller) şahsen faydasını gördüm diyebilirim. Fakat, bu yöntem ile öğreten Türkçe bir kitap bulmak şu an için mümkün değil gibi görünüyor. Eğer İngilizceniz iyiyse, mnemonic ile öğreten yabancı yayınları gözden geçirebilirsiniz. İleride zaman ve sabrım olursa, bütün Hiragana ve Katakana karakterler için mnemonic tablosu yapmayı düşünüyorum. O yüzden siteyi arada gözden geçirmeyi de ihmâl etmeyin.

Hikaye yöntemi genelde Kanji karakterler için kullanılan bir yöntem. Bu yöntemde, her bir karakterin şekil olarak benzediği cisim veya olaya göre bir hikaye yazılıp, bir dahaki sefere o karakteri gördüğünüzde önceden aklınızda kalmış hikayeyle karakteri anımsamanız sağlanıyor.

Henüz denemediğim bu ikinci metodu, öğrenmem gereken yaklaşık 2000 Kanji'yi bir türlü öğrenmeyi beceremeyip, sonunda çaresizlikten denediğimde burada bir yazı ile sizi de bilgilendireceğim.

Fakat hangi yöntemi seçerseniz seçin, işin sonunun kurşun kalemle ve silgiyle defter aşındırmaya varacağını bilin.

Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 7


Bu konuda daha önce öğrendiğimiz yardımcı fiil ve sıfatlar dışında kalan veya bir çok biçime eklenebilen yardımcı fiilleri tanıyacağız.

Diğer Yardımcı Fiiller/Karma biçimler

Tokoro desu ところです

Geçmiş zaman fiilden sonra geldiğinde eylemin henüz yeni yapıldığını bildiriyordu. Aynı ifade sözlük biçiminden sonra gelerek eylemin yapılmak üzere olduğunu bildirir ve "-mak üzere" anlamına gelir.

suru tokoro desu: yapmak üzere
shita tokoro desu: daha yeni yaptı

私は市場に行くところです。
Watashi wa ichiba ni iku tokoro desu.
Ben markete gitmek üzereyim.

Kamo shiremasen かもれません

İhtimal ifade eder. Genelde "yapabilir-yapmayabilir" ve benzeri bir şekilde ifade edilebilecek, iki ihtimalli durumlarda kullanılır.
suru kamo shiremasen: yapabilirim
shinai kamo shiremasen: yapmayabilirim
gakusei kamo shiremasen: öğrenci olabilir
kantan kamo shiremasen: kolay olabilir
omoshiroi kamo shiremasen: ilginç olabilir
五時の電車に間にあわないかもしれません。
Go-ji no densha ni maniawanai kamo shiremasen.
5 trenine yetişemeyebiliriz.

明日学校へ行くかもしれません。
Ashita gakkou e iku kamo shiremasen.
Yarın okula gidebilirim.

明日学校へ行かないかもしれません。
Ashita gakkou e ikanai kamo shiremasen.
Yarın okula gitmeyebilirim.

Ka dou ka かどうか

İki tümceyi birbirine bağlayan bu yardımcı fiil "öyle mi - değil mi" anlamına gelir.

suru ka dou ka: yapar mı yapmaz mı/yapacak mı yapmayacak mı
gakusei ka dou ka: öğrenci mi değil mi
omoshrioi ka dou ka: ilginç mi değil mi
kantan ka dou ka: kolay mı değil mi
Önce düz biçimde bir cümle örneği verelim, sonra da bu yardımcı fiille aynı anlamı, daha kısa bir şekilde nasıl ifade edebileceğimizi öğrenelim:

あゆみはきれいですか、きれいではないですか。教えて下さい。
Ayumi wa kirei desu ka. Kirei de wa nai desu ka. Oshiete kudasai.
Ayumi güzel midir? Güzel değil midir? - Söyleyin  lütfen.

あゆみはきれいかどうか教えて下さい。
Ayumi wa kirei ka dou ka oshiete kudasai.
Ayumi güzel mi değil mi söyleyin lütfen.

Bir örnek daha verelim:

明日暇かどうか聞いてみます。
Ashita hima ka dou ka kiite mimasu.
Yarın vaktinin olup olmadığını soracağım.

アリが来るかどうか分かりません。
Ali ga kuru ka dou ka wakarimasen.
Ali gelecek mi gelmeyecek mi bilmiyorum.

Ka か

Bu yardımcı fiil ka dou ka ile hemen hemen aynı anlama gelir, fakat kullanabilmek için cümlede bir soru sözcüğü olması gerekir. 
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) suru ka: ~ yapacağını
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) gakusei ka: ~ öğrenci olduğunu
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) omoshiroi ka: ~ ilginç olduğunu
(içinde soru sözcüğü olan cümlede) kantan ka: ~ kolay olduğunu

アリがいつひまか聞いてください。
Ali ga itsu hima ka kiite kudasai.
Ali(nin) ne zaman vakti olduğunu sorun lütfen.

JPLTテストが何点だったか教えてください。
JLPT tesuto ga nanten dattaka osiete kudasai.


何月頃にトルコに行くか教えてください。
Nangatsu goro ni toruko ni iku ka oshiete kudasai.

トルコ行きの飛行機がいつ到着するか分かりますか。
toruko iki no hikoukiga itsu touchaku suruka wakarimasuka.
Uçağın ne zaman varacağını bildirin lütfen.

Shi し

Bu yardımcı fiil tümceden sonra gelir ve tümceyi diğer bir tümceyle bağlar. Aslında tümceler arası virgül işlevine sahiptir diyebiliriz. 
~suru shi~
~omoshiroi (desu) shi~
~kantan (da/desu) shi~
~gakusei (da/desu) shi~
あゆみは綺麗だかわいい面白い英語がしゃべれます。
Ayumi wa kirei da shi kawaii shi omoshiroi shi eigo ga shaberemasu.
Ayumi güzel, şirin, ilginç(tir), (ve) ingilizce konuşabilir.

テニスもする、サッカーもします。
Tenisu mo suru shi, soccer o mo shimasu.
Tenis de oynarım, futbol da oynarım.

to omou, to omoimasu と思う、と思います


Bu biçim ise herhangi bir cümleden sonra gelir ve "diye düşünüyorum" anlamında kullanılır. Bildiğiniz üzere omou, "düşünmek" anlamına gelen bir yüklemdir. 
(cümle) to omou/to omoimasu: (cümle) diye düşünüyorum.
アリは来月仕事を辞めると思う。
Ali wa raigetsu sigoto o yameru to omou.

明日は雨が降ると思います。
Ashita wa ame ga hututo omoimasu.

to iu, to iimasu と言う、と言います

Önceki biçimin benzeri olmakla birlikte, "diye söyledi" anlamına gelir. Bir alıntı yapmak için ve ya bir ses taklidi yapıldığında kullanılır.

(alıntı) to iu/iimasu: (alıntı) diye söyledi.
あゆみは「子供達はバタバタと走り回った」と、言いました。
Ayumi wa "kodomotachi wa bata bata to hashirimawatta" to iimashita.
Ayumi "çocuklar pat pat diye koşuştular" diye söyledi.

You ni/You na 様に、様な (ように、ような)

Önceki konuda gördüğümüz you desu yardımcı fiili düz cümlelerin sonuna gelerek "-gibi görünüyor" anlamı katıyordu. Bu başlıkta da na ve ni hallerini öğreneceğiz.

You ni yardımcı fiili, "gibi" anlamında kullanılır. Ad veya fiillerden sonra gelebilir. Ad ile kullanacağımız zaman; Ad + no + you ni şeklinde, no edatıyla birlikte kullanırız. 
gakusei no you ni: öğrenci gibi
suru you ni:  yaptığı(m) gibi
彼はうさぎの様に走る。
Kare wa usagi no you ni hashiru.
O (adam) tavşan gibi koşar.

あなたは分からない様に見える。
Anata wa wakaranai you ni mieru.
Siz anlamıyor gibi görünüyorsunuz.

あゆみはトルコ人の様にトルコ語を話します。
Ayumi wa Torukojin no you ni Torukogo o hanashimasu.
Ayumi Türk gibi Türkçe konuşur.

あなたが言う様に、これは難しい問題です。
Anata ga iu you ni, kore wa muzukashii mondai desu.
Sizin söylediğiniz gibi, bu zor bir durum.

Eğer bir bu yardımcı fiil bir ismi nitelerse, yani bir tamlama meydana getirirse, o durumda you na kullanırız.
you ni bir ismi nitelediğinde, you na olur.
(ad/fiil) + you na + (nitelenen ad) şeklinde kullanılır. Örnek olarak:
kaban no + you na + mono:  çanta + gibi + şey
フォークの様なものはありますか。
Foku no you na mono wa arimasen ka.
Çatal gibi bir şey yok mu.

あなたは分からない様な顔をしている。
Anata wa wakaranai you na kao shite iru.
Sizin anlamıyormuş gibi yüzünüz var. (yüzünüzden anlamadığınız belli oluyor)

Diğer bir işlevi de "~için, ~diye" anlamında amaç belirtmesidir. Bu işlev yeterlilik biçimli fiillere veya wakaru (anlamak) gibi irade dışı fiillere -you ni eklenmesiyle oluşturulur.
dekiru you ni: yapabilmek için, diye
wakaru you ni: anlaşılması için
  明日八時に起きれる様に、アラームをセットしておきました。
Ashita hachiji ni okireru you ni, alarmu o setto shite okimashita.
Yarın 8'de kalkabilmek için, alarmı kurdum.

分かる様にゆっくり話してください。
Wakaru you ni yukkuri hanashite kudasai.
Anlaşılsın diye (anlaşılması için) yavaş konuşunuz lütfen.
için anlamında kullanılan you ni yerine, yine "için" anlamına gelen tame ni de kullanılabilir.

You ni suru/shimasu 様にする、様にします

Bu yardımcı fiil bir şeyi yapmaya eğilimi ve bir şeyi yapmaya çalışmayı ifade eder.
suru you ni shimasu: yapmaya çalışmak, yaptığına emin olmak
アイセは健康のために野菜を食べるようにします。
Ayse wa kenkou no tame ni yasai o taberu you ni shimasu.
Ayse sağlığı için sebze yemeye çalışır.

毎朝八時に来るようにして下さい。
Maiasa hachi-ji ni kuru you ni shite kudasai.
Her sabah 8'de gelmeye çalışın lütfen.

You ni naru/narimasu 様になる、様になります

Özel fiillerde gördüğümüz naru fiili bir değişimi ifade ediyordu. Türkçe'ye "Olmak" olarak çevirebileceğimiz bu fiil you ni ifadesiyle birlikte kullanıldığında bir durumun değiştiğini ifade eder. Bu yardımcı fiili ise Türkçe'ye "~gibi olmak, ~hâle gelmek/olmak" şeklinde çevirebiliriz.

suru you ni narimasu: yapar gibi oldum, yapar oldum, yapar hale geldim
gakusei no you ni narimasu: öğrenci gibi oldum
 
昔はタバコを吸いませんでした。今はタバコを吸います。
Mukashi wa tabako o suimasen deshita. Ima wa tabako o suimasu.
Eskiden sigara(yı) içmezdim. Şimdi sigara içiyorum.

Yukarıdaki cümleyi you ni naru yardımcı fiiliyle de aynı anlamda ifade edebiliriz.

タバコを吸う様になりました。
Tabako o suu you ni narimashita.
Sigara içer oldum. (Sigara içer hale geldim.)
naru fiilinin değişim bildirdiğini belirtmiştim. Sigara örneğinde görmüş olduğunuz gibi "Sigara içer hale geldim" cümlesi, daha önce sigara içilmediğini dolaylı olarak ifade eder. Yani, bir değişim söz konusudur.
Gördüğünüz gibi aynı anlamı daha kısa bir şekilde ifade ettik. Şimdi bu yardımcı fiili bir de isme ekleyelim

洗濯物が山のようになりました。
Sentakumono ga yama no you ni narimashita.
Çamaşır dağ gibi oldu.

トルコ語がだんだん分かるようになりました。
Torukogo ga dandan wakaru youni narimashita.
Türkçe(yi) hemen hemen anlar oldum. (anlar gibi oldum, anlayacak hale geldim)

日本語を話せるようになりました。
Nihongo o hanaseru you ni narimashita.
Japoncayı konuşabilecek hale geldim. (konuşur gibi oldum)

Hou ga ii desu 方がいいです

Daha önce degördüğünüz gibi gibi ii (いい) sözcüğü, Türkçe'deki "iyi" anlamına gelen bir sıfattı. Bu yardımcı sıfatın anlamı ise "Yapsan iyi olur, yaparsan iyi edersin, yapmalısın" ve benzeri anlamlara gelir.
suru you ga ii desu: yapsan iyi olur, yapsan iyi edersin
あまり近くでテレビを見ない方がいいです。
Amari chikaku de terebi o minai hou ga ii desu.
Pek yakından televizyon izlemesen iyi olur.

今日は雨が降るので傘を持っていった方がいいです。
Kyou wa ame ga furu node kasa o motte itta hou ga iidesu.
Bugün yağmur yağdığı için şemsiye alıp gidersen iyi edersin.

Baai wa 場合は

"Durumunda" anlamına gelir. Fiil, ad veya sıfattan sonra kullanılır. 

suru baai wa: yapma durumunda
jishin no baai wa: deprem durumunda
kitanai baai wa: kirli (olma) durumunda
kantan na baai wa: kolay (olma) durumunda
遅れる場合は必ず連絡してください。
Okureru baai wa kanarazu renraku shite kudasai.
Geç kalma durumunda mutlaka haber verin lütfen.

熱がある場合は病院に行きなさい。
Netsu ga aru baai wa byouin ni ikinasai.
Ateşiniz olma durumunda hastaneye gitmelisiniz.

Toori ni 通りに

"Gibi", anlamına gelir. Fiilden ve addan sonra kullanılabilir.

suru toori ni: yaptığı(m) gibi
hon no touri ni: kitaptaki gibi

私がやる通りにやって下さい。
Watashi ga yaru toori ni yatte kudasai.
Benim yaptığım gibi yapın lütfen.

お母さんの言う通りにしないと怒られるよ。
Okaasan no iu toori ni shinai to okorareru yo.
Annenin dediği gibi yapmayınca azarlanırsın.

Mae ni 前に

"Önce" anlamına gelir. Mae sözcüğü tek başına "Ön" anlamına gelmektedir.
suru mae ni: yapmadan önce
gakkou no mae ni: okuldan önce (diğer bir anlamı da "okulun önünde")
雨が降る前に家に帰りましょう。
Ame ga furu mae ni ie ni kaerimashou.
Yağmur yağmadan önce eve gidelim.

仕事の前にジムへ行きます。
Shigoto no mae ni cimu e ikimasu.
İşten önce spora giderim.

Ato ni 後に

Fiil ve adlarla kullanılabilen bu biçim, "sonra" anlamına gelir. Bir eylemin sonrasını ifade ettiğinden, sadece geçmiş zamandan sonra kullanılabilir. O durumda (örneğin yapmak fiiliyle) "yaptıktan sonra" anlamına gelir.
shita ato ni: yaptıktan sonra
gakkou no ato ni: okuldan sonra
宿題の後におやつを食べます。
Shukudai no ato ni oyatsu o tabemasu.
Ödevden sonra aburcubur yerim.

買い物した後にカフェに行きましょう。
Kaimono shita ato ni kafe e ikimashou.
Alışveriş yaptıktan sonra kafeye gidelim.

Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 6

DÜZ BİÇİM CÜMLE SONUNA GELEN YARDIMCI FİİL VE SIFATLAR

1. Cümle Sonundaki /da/ bildirme ekini /na/ veya /no/'ya dönüştüren Yardımcı Fiiller

Bu yardımcı fiiller cümle sonuna geldiklerinde cümle sonundaki bildirme eki /da/'yı /na/ veya /no/ eklerine dönüştürürler. Bu dönüşüm şu şekilde gerçekleşir.

Fiil + Yardımcı Fiil: Bildiğiniz üzere fiilden sonra bildirme eki (da, desu) gelmiyordu. Bu durumda yardımcı fiili hiçbir şey ekleyip çıkarmadan, doğrudan cümle sonuna koyarız.

İ-Sıfat + Yardımcı Fiil: i-sıfata yardımcı fiil eklediğimizde no veya na koymamıza gerek yoktur. Burada mantık fiil ile aynıdır.

Na-Sıfat + na + Yardımcı Fiil: Cümlenin sonundaki eylem bir na-sıfat ise bu biçimde yardımcı fiil koyularak cümle sonlandırılır.

Ad + no + Yardımcı Fiil: Cümle sonundaki eylem bir ad ise bu biçimde yardımcı fiil getiririz.
Yukarıdaki açıklama sizin pek bir anlam ifade etmediyse endişe etmeyin. Örnek görmeden anlaşılabilecek bir konu değil. Uygulamada görünce aslında ne kadar basit olduğunu anlayacaksınız.

You Desu

Bu yardımcı fiil "-e benziyor, gibi görünüyor" anlamında rivayet bildirir.
suru + you desu: Yapar gibi, Yapacağa benziyor
omoshiroi + you desu: İlginç gibi, İlgince benziyor
kantan + na + you desu: Kolay gibi, Kolaya benziyor
gakusei + no + you desu: Öğrenci gibi, Öğrenciye benziyor

あゆみは日本人だ。
Ayumi wa Nihonjin da.
Ayumi Japondur.

Şimdi de yukarıdaki düz biçim cümleye you desu yardımcı fiilini ekleyelim. Cümlede fiil görevinde bir isim olan Nihonjin 日本人 bulunmaktadır. Bu durumda no ekini kullanmamız gerektiğini yukarıda belirtmiştim.

あゆみは日本人様です
Ayumi wa Nihonjin no you desu.
Ayumi Japona benziyor. (Japon gibi görünüyor.)

Gördüğünüz gibi oldukça basit. Dikkat etmemiz gereken şey; yüklem görevindeki fiil ve i sıfatları yardımcı fiile bağlarken bir eke ihtiyaç duymazken, na sıfatlarda na ekini, adlarda ise no ekini kullanmamız gerektiğidir.

日本語は簡単です。
Nihongo wa kantan desu.
Japonca kolaydır.

日本語は簡単様です
Nihongo wa kantan na you desu.
Japonca kolaya benziyor.

Kantan 簡単 kolay anlamına gelen bir na sıfattır, ve gördüğünüz gibi yardımcı fiile bağlamak için na ekini kullandık. Şimdi bu yardımcı fiili bir fiile ekleyelim.

部屋の電気が消えています。誰も いません。
Heya no denki ga kiete imasu. daremo imasen.
Odada kimse yok. İçeride kimse yok.

部屋の電気が消えています。誰もいないようです
Heya no denki ga kiete imasu. daremo inai you desu.
Odanın ışığı kapalı. Kimse yok gibi. (İçeride kimse yok gibi görünüyor)

Yukarıda yardımcı fiil ile kullanılan fiil, iru (var) olmak fiilinin düz olumsuzu inai (yok) fiilidir. You desu yardımcı fiilini direk eklediğimize dikkat edin. 
you desu yardımcı fiilinin düz çekime geldiğini söylemiştik. Cümle kibar çekimli fiille bitiyorsa, söz konusu fiile you desu eklemek istediğimizde, önce fiili düz çekim yapmak zorundayız. Yukarıdaki örnekteki imasen fiiline you desu eklediğimizde, inai you desu şeklini almasına dikkat ediniz.
Son olarak bir i-sıfata you desu ekleyelim.

面白いです。
Omoshiroi desu.
İlginçtir.

面白い様です
Omoshiroi you desu.
İlgince benziyor. (İlginç görünüyor.)

Hazu desu

Bu yardımcı fiil "bildiğim kadarıyla, olsa gerek" anlamı taşır.

suru hazu desu: yapması gerek, yapacak olsa gerek
omoshiroi hazu desu: ilginç olsa gerek
kantan na hazu desu: kolay olsa gerek
gakusei no hazu desu: öğrenci olsa gerek

今6時ですから、銀行は閉まっているはずです。
Ima roku-ji desu kara, ginkou wa shimatte iru hazu desu.
Şimdi saat 6 olduğundan, bankalar kapalı olsa gerek.

あゆみは来年東京に行くはずです。
Ayumi wa rainen Toruko ni iku hazu desu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gidecek olsa gerek.

その人は先生のはずです。
Sono hito wa sensei no hazu desu.
Şu kişi öğretmen olsa gerek.

Tsumori desu

Bu yardımcı fiil iki anlamda kullanılabilir. Fiilin geçmiş dışındaki biçimlerinde, plan ve niyet bildirir. "-niyetindeyim, -mayı planlıyorum" anlamına gelir.

Diğer anlamı ise isimlere, sıfatlara ve fiillerin geçmiş zamanına eklenmesiyle elde edilir. Bu anlam "kendini x sanıyor" anlamıdır.
suru tsumori desu: yapmak niyetindeyim, yapmayı planlıyorum
shita tsumori desu: (kendini) yapacak sanıyor
omoshiroi tsumori desu: (kendini) ilginç sanıyor
kirei na tsumori desu: (kendini) güzel sanıyor
gakusei no tsumori desu: (kendini) öğrenci sanıyor
あゆみは来年トルコへ行くつもりです。
Ayumi wa rainen Toruko e iku tsumori desu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gitmek niyetinde.

Yukarıdaki örnekteki "niyetinde" anlamı tsumori ga aru/arimasu kalıbıyla da ifade edilebilir.

あゆみは来年トルコへ行くつもりがあります。
Ayumi wa rainen Toruko e iku tsumori ga arimasu.
Ayumi seneye Türkiye'ye gitmek niyetinde.
Bu yardımcı fiilin niyet/plan anlamı tsumori ga aru/arimasu kalıbıyla tamamen aynı anlamdadır. 
昨日は徹夜だったので、今日はまっすぐ帰って寝るつもりです。
Kinou wa tetsuya datta node, kyou wa massugu kaette neru tsumori desu.
Dün gece(yi) uykusuz geçirdiğimden, bugün direk uyumayı planlıyorum.

Bir de diğer anlamıyla örnek verelim:

あなたの質問に答えたつもりです。
Anata no shitsumon ni kotaeta tsumori desu.
Sizin sorunuza cevap verdiğimi sanıyorum.

この子供は大人のつもりです。
Kono kodomo wa otona no tsumori desu.
Bu çocuk (kendisini) yetişkin sanıyor.

No desu

Diğer konularda da değindiğimiz biçim olan no desu, tahmin edilenin doğrusunu öğrenmek için, dolaylı olarak açıklama istenildiğinde kullanılır.  Bu yardımcı fiili daha önce Desu bildirme eki konusunda ayrıntılı biçimde ele almıştık. (bkz: Desu Bildirme Eki)

2. Düz cümle sonuna, bildirme edatının yerine gelen fiiller

Yukarıda bildirme edatı da/desu yerine geldiğinde /na/ veya /no/ kullanmamız gerekebilen yardımcı fiilleri öğrendik. Bu yardımcı fiillerde ise /na/ veya /no/ kullanmamıza gerek yoktur, yardımcı fiil sıfata, fiile veya ada direk gelir.

Rashii desu

Tahmin bildiren bi yardımcı sıfattır. "...galiba, ...belli ki", "-gibi, -olabilir, -miş" ve benzeri anlamlara gelir.

suru rashii desu: yapacak gibi, yapacak olabilir, yapacakmış
omoshiroi rashii desu: ilginç gibi, ilginç olabilir, ilginçmiş
kantan rashii desu: kolay gibi, kolay olabilir, kolaymış
gakusei rashii desu: öğrenci gibi, öğrenci olabilir, öğrenciymiş

彼は道が分からないらしいです。
Kare wa michi ga wakaranai rashii desu
O yol(u) bilmiyor gibi görünüyor. (belli ki yolu bilmiyor, bilmiyor gibi görünüyor)

サラットは毎日歩いて会社へ行くらしいです。
Serhat wa mainichi aruite kaishe e iku rashii desu.
Serhat her gün yürüyerek parka gidiyormuş. (gidiyormuş gibi görünüyor, belli ki)

バルシュ・マンチョはトルコでとても有名らしいです。
Barishu Mancho wa Toruko de totemo yuumei rashii desu.
Barış Manço wa Türkiye'de çok ünlüymüş. (ünlüye benziyor, belli ki ünlü)

Mitai desu

Görüntü bildiren bir yardımcı sıfattır. "-e benzemek, gibi görünmek" anlamlarına gelir.
suru mitai desu: yapacak gibi görünüyor
omoshiroi mitai desu: ilginç gibi, ilgince benziyor
kantan mitai desu: kolay gibi, kolaya benziyor
gakusei mitai desu: öğrenci gibi, öğrenciye benziyor

熱があるみたいです。
Netsu ga aru mitai desu.
Ateşim var gibi (görünüyor.)

彼の今度の小説は面白いみたいです。
Kare no kondo no shousetsu wa omoshiroi mitai desu.
Onun son romanı ilginç görünüyor.

Darou/Deshou

Darou ve kibar hali Deshou herhalde/galiba anlamına gelen yardımcı fiillerdir.
suru deshou: yapar herhalde, yapacak herhalde
omoshiroi deshou: ilginç herhalde
kantan deshou: kolay herhalde
gakusei deshou: öğrenci herhalde

明日も暑いでしょう。
Ashita mo atsui deshou.
Yarın da sıcak herhalde.

ハカンは日本で日本語を教えるでしょう。
Hakan wa Nihon de Nihongo o oshieru deshou.
Hakan Japonya'da Japonca'yı öğrenir herhalde.

Bu yardımcı fiil soru cümlelerinin sonunda desu yerine kullanıldığında, anlam kibarlaştırma işlevine sahiptir.

駅はどこですか。
Eki wa doko desu ka.
İstasyon nerededir?

駅はどこでしょうか。
Eki wa doko deshou ka.
İstasyon nerededir (acaba)?


Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 5

Bu konuda sözlük çekimine gelen yardımcı fiilleri göreceğiz. Bildiğiniz üzere sözlük çekimi, ya da düz çekim, geniş ve gelecek zaman anlamına geliyordu.

Bu biçime gelen yardımcı fiillerden biri olan sou desu, yardımcı fiilini kibar köke gelen yardımcı fiillerde daha önce görmüştük. Kibar köke geldiğinde "-e benziyor, gibi görünüyor" anlamında görünüş bildiriyordu. -Sou desu yardımcı fiili aslında kibar kök dışında, düz biçimlerin sonuna gelebilir. Bildiğiniz üzere düz çekimler sözlük biçimi, ve onun olumsuz ve geçmiş hallerinden oluşuyordu.

Bütün Düz Cümlelerin Sonuna Gelebilen Yardımcı Fiil: SOU DESU - そうです

Sou desu yardımcı fiilini daha önce kibar köklere eklenen yardımcı fiillerde görmüştük. Kibar kök ile birlikte "-e benziyor, gibi görünüyor" anlamında görünüş bildiriyordu. Sou desu bunun dışında bütün düz biçimlerin (sözlük çekimi, düz biçimin olumlu olumsuz ve geçmiş çekimleri vs) sonunda kullanılabilir. Türkçe'deki /-miş/ anlamında rivayet bildirir.
Düz çekime sahip X cümlesine bu yardımcı fiili eklediğimizde anlam, "Duyduğuma göre X'miş." olacaktır. Yani /-miş/ eki gibi rivayet bildirir. 
アリは先生だ。
Ali wa sensei da.
Ali öğretmendir.

Yukarıdaki cümleye sou desu eklersek ne olacağını görelim.

アリは先生だそうです。
Ali wa sensei da sou desu.
Ali öğretmenmiş. (Duyduğuma göre)

Gördüğünüz gibi oldukça basit. Kurabileceğiniz her düz cümleden sonra bi biçimi ekleyip X'miş şeklinde bir ifade oluşturabilirsiniz.

あゆみは来年トルコに行く。
Ayumi wa rainen Toruko ni iku.
Ayumi seneye Türkiye'ye gidecek.

あゆみは来年トルコに行くそうです。
Ayumi wa rainen Toruko ni iku sou desu.
Ayumi seneye Türkiyeye gidecekmiş.

Daha önce bahsettiğim üzere sou desu kibar kökten sonra geldiğinde "görünüş" bildiriyordu. Düz biçimden sonra geldiğinde ise rivayet bildirdiğini az önce belirttim. Şimdi aynı fiilin bir kibar köküne, bir de düz biçimdeki bir haline sou desu ekleyerek karşılaştıralım.
Kullanacağımız fiil "yağmak" anlamına gelen furu 降る. Kibar kökü: Furimasu → Furi olur.

雨が降る。
Ame ga furu.
Yağmur yağacak.

雨が降りそうです。
Ame ga furi sou desu.
Yağmur yağacağa benziyor. (Yağacak gibi görünüyor.)

雨が降るそうです。
Ame ga furu sou desu.
Yağmur yağacakmış.

Gördüğünüz gibi fark oldukça belirgin. İlk cümlede düz biçimin geçmemiş zamanını kullandık. İkinci cümlede kibar köke yardımcı fiil ekledik, ve son cümlede düz biçimin geçmemiş zamanına yardımcı fiil ekledik.

Yardımcı Fiiller ve Yardımcı Sıfatlar 4

Konunun birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerinde, kibar köke ve -te çekimine gelen yardımcı sıfatları gördük. Burada ise düz olumsuz ve geçmiş şekillerine gelen yardımcı fiil ve sıfatları tanıyacağız. Hatırladığınız üzere düz olumsuz -nai ekiyle, geçmiş zaman ise -ta ekiyle elde ediliyordu. (bkz: Çekimler)

Daha kolay anlayabilmeniz için her yardımcı fiil için, "yapmak" anlamına gelen suru する fiilinin olumsuz çekimi olan shinai しない ile örnekler vereceğim. 

Olumsuz Köke Gelen Yardımcı Fiiler

1. -naide

Bu çekim daha önce gördüğünüz üzere -te çekiminin olumsuzudur. Te çekimli bir fiil, yardımcı fiil olarak Türkçe'deki /-ip/ (yapıp) anlamında kullanılıyordu. Olumsuzu olan -naide ise /-meyip, -meden/ benzeri bir anlamda kullanılır. 
shinaide: yapmayıp, yapmadan
ikanaide: gitmeyip, gitmeden
私は本を買わないで帰りました。
Watashi wa hon o kawanaide kaerimashita.
Ben kitap almadan (almayıp) döndüm.

私のお父さんは朝ご飯を食べないで行きます。
Watashi no otousan wa asagohan o tabenaide ikimasu.
Benim babam kahvaltı yemeden (yemeyip) gider.

2. -naide kudasai

Daha önce pek çok kere karşılaştığımız -te kudasai biçiminin olumsuzudur. (bkz: -te kudasai) olumlu bir istek/rica iken, -naide kudasai ise olumsuz bir istek/ricayı ifade eder.
shite kudasai: yapmayın lütfen
授業中は、トルコ語を話さないで下さい
Jugyouchu wa, torukogo o hanasanaide kudasai.
Derste, Türkçe konuşmayın lütfen.

ここで写真を撮らないで下さい
Koko de shashin o toranaide kudasai.
Burada fotoğraf çekmeyiniz lütfen.

3. -nakereba narimasen

Bir eylemi gerçekleştirme zorundalığını ifade eder. Tam olarak "Yapmazsanız olmaz" dolayısıyla "Yapmanız gerekli" anlamına gelir.
shinakereba narimasen: yapmazsanız olmaz, yapmak zorundasınız
あなたはこの本を一種間で読まなければなりません
Anata wa kono hon o isshuukan de yomanakereba narimasen.
Siz bu kitabı bir haftada okumak zorundasınız. (okumazsanız olmaz)

あなたか私が行かなければなりません
Anata ka watashi ga ikanakereba narimasen
Siz ya da ben gitmek zorundayız. (gitmezsek olmaz)

入り口で学生証を見せなければなりません
Iriguchi de gakuseishou misenakereba narimasen.
Girişte kimlik göstermek zorundasınız. (göstermezseniz olmaz)

4. -naku narimasu

Bir işin, eylemin artık yapılmadığını veya yapılamaz hale geldiğini ifade eder. 
shinaku narimasu: yapmaz olmak

車を買ってから、歩かなくなりました
Kuruma o katte kara, arukanaku narimashita.
Araba aldıktan sonra yürümez oldum.

太りましたから、好きな服が着られなくなりました
Futorimashita kara, suki na huku ga kirarenaku narimashita.
Şişmanladığımdan, sevdiğim giyisiyi giyemez oldum.

Yukarıdaki cümlede kullanılan kirarenaku, giyememek anlamına gelir. Giymek anlamına gelen kiru fiilinin yeterlilik çekimine -naku narimasu yardımcı fiili eklenmesiyle oluşturulmuştur.

Geçmiş Düz Çekime (ta) Gelen Yardımcı Fiiller

1. (-ta) koto ga arimasu

Tecrübe belirten bu yardımcı fiill eklediği eylemin daha önce yapılmışlığı olduğunu ifade eder. Geçmiş bir tecrübeyi bildirdiği için, doğal olarak fiilin geçmiş zamanına eklenir.
shita koto ga arimasu: (önceden) yapmışlığım var, tecrübe etmişliğim var

ウルダーに登っことがあります
Uruda ni nobotta koto ga arimasu.
Uludağ'a tırmanmışlığım var.

寿司を食べことがあります
Sushi o tabeta koto ga arimasu.
Sushi yemişliğim var.

2. -ta(ri)...-ta(ri)...suru

Fiillere eklenen bu ek, birden çok eylem gerçekleştirildiğinde yapılan eylemleri aynı cümlede, yapılma zamanına bakılmadan sıralarken kullanılır. Cümlenin sonunda suru fiili yer alır.

トルコの結婚式では食べたり 、飲んだり、踊ったりします。
Toruko no kekkonshiki de wa tabetari, nondari, odottari shimasu.
Türk düğünlerinde, yenir, içilir, dans edilir.

昨日は本を読んだり、テレビを見たりしました。
Kinou wa hon o yondari, terebi o mitari shimashita.
Dün kitap okudum, televizyon izledim.

3. -ta tokoro desu, -ta bakari desu

Geçmiş eyleme eklenen tokoro ve bakari bir eylemin yeni gerçekleştiğini ifade eder. 
Fakat tokoro daha kesin bir ifade olarak "hemen az önce" anlamında iken, 
Bakari daha genel, yani "son zamanlarda" anlamına gelir. 

shita bakari/tokoro desu: daha yeni yaptım

結婚したばかりです。
Kekkon shita bakari desu.
Daha yeni evlendim.

Üstteki cümlede dakikalar önce evlenilmediği sürece tokoro kullanılamaz.

空港についたところです
Kuukou ni tsuita tokoro desu.
Havaalanına daha yeni vardım.

Tokoro desu, sözlük çekiminden sonra da gelebilir. O durumda "-mak üzereyim" anlamına gelir. Bahsettiğim bu şekli Karma Yardımcı Fiiller konusunda bulabilirsiniz.